Obrazy olejne

FARBY GRAFICZNE (DRUKARSKIE)

Zależnie od rodzaju druku stawia się farbie drukarskiej różne wymagania. Na uzyskanie dobrych odbitek wpływają właściwości farb drukarskich, które muszą być dostosowane do właściwości papieru, zależnie od techniki drukarskiej oraz warunki, W jakich odbywa się druk, np. szybkość drukowania, temperatura, wilgotność powietrza itp.

W drukarstwie duże znaczenie ma spoiwo (środki wiążące farbę), które może być schnące lub nie schnące i papier, który może być mniej lub więcej wsiąkliwy (chłonny).

Farby graficzne dzieli się według technik drukarskich na farby typograficzne, litograficzne, offsetowe, wklęsłodrukowe i specjalne do celów artystycznych. Podobny podział posiadają papiery przeznaczone do druku. Różnią się one chłonnością, porowatością powierzchni, miękkością, gładkością, trwałością powierzchni, rozciągliwością powierzchni zależnie od wilgotności i stopnia sklejenia.

Farby typograficzne

(do druku wypukłego) produkowane są w różnej gęstości do druku rotacyjnego i na maszyny płaskie. Zależnie od szybkości druku i od chłonności papieru używa się farby o odpowiedniej gęstości. Im szybszy druk, tym farba musi być rzadsza, aby podczas drukowania uniknąć zrywania się papieru. Farby rotacyjne (do druku gazet i czasopism) zawierają spoiwo oleiste mało schnące. Utrwalają się (schną) na papierze chłonnym przez wsiąkanie. Farby ilustracyjne i kolorowe przeznaczone do druku na lepszych papierach utrwalają się przeważnie przez wysychanie odpowiedniego spoiwa. Do druków klisz siatkowych muszą być użyte najlepsze farby dobrze roztarte, aby na odbitce punkt rastrowy zachował nie poszarpane, lecz ostre kontury. Do druku trójbarwnego i czterobarwnego z klisz siatkowych używa się specjalnych, gatunkowo najlepszych zestawów farb przeźroczowych. Używa się również farb tonowych, np. odbita kreska brązowa biegnie z tonem żółtym po obu jej stronach, punkt zaś brązowy występuje w aureoli żółtej. W skład farby tonowej wchodzi pigment, np. brązowy, nierozpuszczalny w spoiwie oraz barwnik żółty rozpuszczalny, tworzący ton naokoło kresek i punktów.

Farby litograficzne i offsetowe

(do druku płaskiego) należą do farb gęstych i przeważnie ciągliwych. Farba litograficzna utrwala się na powierzchni papieru przez wysychanie środka wiążącego, którym jest pokost lniany, sztuczny lub asfaltowy. Chłonność papieru litograficznego jest mała z powodu nasycenia go klejem. Zależnie od potrzeby rozcieńczenie farb litograficznych odbywa się pokostem lnianym. Farby litograficzne i offsetowe powinny zawierać wodoodporny pigment, gdyż stale zwilżony kamień lub płyta cynkowa zabarwiałyby formę drukującą i papier. Tłustość farb jest ustalona tak, aby one nie zatłuszczały zbytnio, ani nie odtłuszczały rysunku na formie drukującej. Powinny go utrzymywać podczas drukowania w stałym zatłuszczeniu, inaczej rysunek podczas drukowania mógłby zaniknąć. Farby offsetowe mają podobne właściwości co farby litograficzne, lecz ze względu na druk pośredni, z blachy na walec gumowy, a potem na papier, farby te muszą zawierać pigment w kolorach bardziej intensywnych,' gdyż warstwa farby po wydrukowaniu na papierze jest cieńsza. W litografii stosuje się też specjalne farby przedrukowe (tłuste) i konserwujące woskowe.

Farby wklęsłodrukowe

(rotograwiurowe) są płynne, aby mogły wypełnić dokładnie wytrawione wklęsłe naczyńka rastrowe w formie drukującej. Spoiwem dla tych farb są wysoko gatunkowe żywice w lotnych rozpuszczalnikach. Rozpuszczalnikiem jest najczęściej benzen, który ulatnia się bardzo szybko, a żywica utrwala farbę na powierzchni papieru. Obecnie do wyrobu farb wklęsłodrukowych stosuje się trzy rodzaje środków wiążących: lakiery benzenowo-żywiczne, lakiery spirytusowo-żywiczne i mieszanki wodne. Pigment stosowany do produkcji farb wklęsłodrukowych musi być jak najbardziej drobnoziarnisty. Gruboziarnisty rysuje powierzchnię formy drukarskiej i powoduje tworzenie się smug na odbitkach.

Pigment metaliczny

(brąz złoty, srebrny i miedziany w pyle). Brąz złoty powstaje przez zmieszanie pyłku z miedzi elektrolitycznej z pyłkiem cynkowym, brąz zaś srebrny z pyłu aluminiowego. Brązy te mają skłonność do ciemnienia. Proces ten przyspiesza chlor zawarty w papierze; podobny wpływ wywierają farby poddrukowe zawierające związki ołowiu i siarki. Brąz metaliczny zmieszany z pokostem lub ze specjalnym lakierem może być użyty do druku; w tym przypadku jednak odbitki są matowe i bez połysku. Sposób, polegający na napylaniu podkładu klejącego, jest lepszy gdyż daje w rezultacie metaliczną i błyszczącą powierzchnię druku. Podkładem klejącym może być farba poddrukowa i tonie ciepłym lub zimnym.

Farby do druku na blachach i celuloidzie

należą do gatunku farb szybko schnących. Zawierają one pokost lniany, lakiery oraz środki przyspieszające schnięcie (zob. Podział barwideł - tabela).

Farby do druku miedziorytów i akwafort

Na wynik końcowej pracy ma wpływ nie tylko odpowiedni papier, ale i wysoka jakość farby. Do najlepszych znanych nam farb wklęsłodrukowych należą „Charbonnel", „Le Franc", „Winstones". Farbę możemy też zrobić sami mieszając szpachlą farbę offsetową (przedrukową) z bielą transparentową z domieszką czarnej farby olejnej. Mieszanina ta powinna być jeszcze ucierana kurantem na kamieniu. Dobre wyniki daje również ucieranie pigmentu z najlepszym pokostem lnianym. Im farba jest gęstsza, tym kreska odbita jest cieńsza. Do rozcieńczania farby stosuje się pokost lniany.

Pierwsze próby w dobieraniu barw wykonuje się za pomocą tamponowania palcem na białym papierze, na którym ma się drukować. Nabraną farbę z puszki na koniec palca rozciera się cieniutką warstewką na papierze, następnie nanosi się na tę plamę inną farbę i uzyskuje się w ten sposób kolor wypadkowy. Ponieważ próba ta orientuje tylko częściowo, przeto wykonuje się próbne druki na prasie ręcznej, np. litograficznej. Pamiętać należy, że barwę dobiera się tylko przy świetle dziennym lub przy specjalnych żarówkach, tzw. dziennych, imitujących dzienne światło. Grafik projektujący np. plakat w kilku kolorach powinien pamiętać o barwach wypadkowych, powinien je tak przedstawić na projekcie, by były możliwie jak najbardziej podobne do barw wypadkowych, które będą otrzymane w druku. Dlatego też próby z tamponowaniem w znacznym stopniu ułatwiają projektodawcy w uzyskaniu barw wypadkowych przy malowaniu projektów, np. temperą. Materiał ten bowiem jest zupełnie odmienny od farby drukarskiej i daje swoiste wypadkowe barwy. Kolejność drukowania poszczególnych kolorów nie jest też obojętna. Aby przekonać się, czy barwa dobrze została dobrana, wycina się z czarnego papieru dwa okienka i przykłada je do próbki z dobraną farbą (z farb drukarskich) i do barwy na projekcie graficznym.

Musimy pamiętać, że w drukarstwie posługujemy śię farbami drukarskimi kryjącymi, półkryjącymi i przeźroczystymi (laserunkowymi). W pewnych wypadkach używa się tzw. domieszki białej (przeźroczystej), która czyni kryjące farby drukarskie bardziej laserunkowymi. Używanie farb mniej lub więcej kryjących jest konieczne w druku barwnym przy uzyskiwaniu barw wypadkowych.

Farbę drukarską nabiera się z puszki szpachelką (łopatką). Powierzchnię farby w puszce wyrównuje się i zakrywa krążkiem pergaminowym natłuszczonym oliwą. Krążek musi mieć średnicę puszki z farbą i dobrze przylegać do niej, tak by między farbą a papierem nie było powietrza. Często stosuje się też zalewanie farby wodą. W ten sposób unika się często szybkiego twardnięcia farby oraz tworzenia się kożuchów na jej powierzchni.

NAJCZĘŚCIEJ UŻYWANE BARWIDŁA DO WYROBU FARB DRUKARSKICH

Pigmenty nieorganiczne

• Biel cynkowa Biel tytanowa Żółcień cynkowa
• Żółcienie chromowe (od żółtych do pomarańczowych)
• Błękit kobaltowy
• Ultramaryna
• Niebieski milori
• Zielenie mineralne (cynkowa, chromowa)
• Sadza (lampowa, płomieniowa, gazowa, acetylenowa)

Pigmenty organiczne

• Żółcienie pigmentowe (Hansa) związki azowe
• Oranż pigmentowy trwały
• Czerwień ognista
• Czerwień trwała R
• Czerwień litolowa (czerwień lakowa R) Błękity ftalocjaninowe
• Zieleń pigmentowa B - związek nitrozowy

Laki

• Żółcień naftolowa S (barwnik azowy, związek nitrowy) lub o nazwie lakowa SNW
• Czerwienie lakowe - z barwników kwasowych - litole Czerwień alizarynowa - glinowo-wapniowa laka z barwników zaprawowych
• Fiolet krystaliczny - związek trójfenylometanowy - fanale Fiolet benzylowy - laka barwników kwasowo-zasadowych Laka rodaminy B - fanale
• Zieleń brylantowa - związek trójfenylometanowy - fanale

Do podbarwiania farb czarnych stosuje się nigrozynę tłuszczową, błękit Viktoria B. Z barwników azowych z grupy sudanów stosuje się barwniki do farb dwutonowych.

Fabryki farb graficznych dostarczają wzorniki farb, z których projektanci graficzni oraz drukarze często korzystają, np. Fabryka Farb Graficznych ATRA, Toruń, ul. Chrobrego 117.

Komentarze (0) 09.06.2009. 22:00

FILC w grafice

Filc jest materiałem otrzymywanym z włókien mocno splątanych ze sobą i ułożonych w różnych kierunkach. Wełna jest surowcem podstawowym, jej włókna posiadają łuski, dzięki którym łatwo §ię spilśniają. Filc wyrabia się również z sierści niektórych zwierząt: wielbłąda, krowy, królika, zająca, oraz z włókien sztucznych otrzymywanych z kazeiny.

Przez działanie pary wodnej na ogrzaną wełnę lub inną sierść przy jednoczesnym ubijaniu otrzymujemy filc.

Filc jest dobrym materiałem izolacyjnym, gdyż nie przewodzi ciepła, jest mało elastyczny, wytrzymały, daje się formować. W poligrafii używamy go na podkładki pod maszyny, przy wałkach wyżymających i prasach do obciągów jako podkład pod gumę w technice offsetowej. Do odbijania miedziorytów w prasach ręcznych używa się filcu o grubości od 0,4-0,8 cm. Najodpowiedniejsze są filce zgniecione przez prasę. Często przy odbijaniu układa się je warstwami, przy czym najcieńszy filc powinien leżeć pod spodem. Należy pamiętać, że filc dobry jest do użytku tylko suchy i trzeba go chronić przed zamoczeniem.

Komentarze (0) 09.06.2009. 21:55

SREBRZANKA w grafice

Srebrzanka jest pewnym gatunkiem stali; nadaje się doskonale do wyrobu narzędzi do celów graficznych - rylców, dłut, igieł stalowych, akwafortowych i skrobaczy. W celu zahartowania narzędzia, np. rylca, jego koniec trzyma się nad palnikiem gazowym tak długo, aż przyjmie kolor słomkowożółty i wtedy można go włożyć do zimnej wody. Rylec podgrzany do koloru niebieskiego po włożeniu do wody uzyskuje większą twardość, ale staje się kruchy, mniej użyteczny do celów rytowniczych.

Rylce ostrzy się na piaskowcu z wodą, potem na kamieniu drobnoziarnistym, tzw. Arkansas lub Missisipi, z oliwą lub też stosuje się osełki karborundowe o grubszym i drobniejszym ziarnie. Rylce do drzeworytu ostrzy się pod kątem 45°, do miedziorytu pod kątem 50-55°. Mamy tu na myśli kąt ścięcia rylca.

Komentarze (0) 09.06.2009. 21:54

TWORZYWA SZTUCZNE w grafice

Dzięki cennym właściwościom fizycznym i chemicznym tworzywa sztuczne znajdują coraz szersze zastosowanie w najważniejszych dziedzinach techniki. Najważniejszymi i najczęściej spotykanymi składnikami tworzyw sztucznych są żywice syntetyczne, wypełniacze (substancje organiczne i nieorganiczne), plastyfikatory (zmiękczacze), środki smarujące (ułatwiające formowanie) i inne.

W grafice zastosowanie tworzyw sztucznych ciągle wzrasta. Są one stosowane jako materiały do wyrobu różnego rodzaju form drukowych, po części z powodzeniem wypierają metal z niektórych technik graficznych. Są używane do wyrobu klisz chemigraficznych, stereotypów, czcionek drukarskich, wałków farbowych, astralonu, folii do celów introligatorskich, filmów fotograficznych, klejów i spoiw do farb malarskich i graficznych.

Często używanym tworzywem w grafice jest polichlorek winylu (PCW), który otrzymuje się przez polimeryzację chlorku winylu. Nie zawierający plastyfikatora nosi nazwę winiduru - jest twardy, sprężysty, o dużej odporności chemicznej i cieplnej. Odporny na działanie kwasów, alkaliów, nie jest zaś odporny na działanie acetonu i związków aromatycznych. Daje się obrabiać mechanicznie, formować, spawać i kleić. W poligrafii z klisz siatkowych (na cynku) sporządza się matryce z tworzywa fenolowo-aldehydowego, a następnie z tych matryc pod prasą otrzymuje się formy z polichlorku winylu (arkusze winiduru o grubości od 1-2 mm).

Polichlorek winylu z plastyfikatorem nosi nazwę igelitu i jest elastyczny. Do celów introligatorskich używa się go do wyrobu taśm, folii, opraw. Z polichlorku winylu wyrabia się również wałki farbowe, tworzywa piankowe, lepkie pasty, emulsje wodne, spoiwa klejowe, i lakierowe, pokosty sztuczne, spoiwa do farb graficznych.

Czcionki drukarskie wszystkich wielkości od 6-48 punktów typograficznych zamiast stopu ołowiu odlewa się z polistyrenu z domieszką innych tworzyw specjalnych w wytłaczarkach.

Do repfodukcji filmów fotograficznych używa się cellon, tj. octan celulozy zmiękczony fosforanem krezylu. Zbliżony jest swoimi własnościami do celuloidu, lecz trudno zapalny.

Astralon (winylit). Również znajduje zastosowanie w reprodukcji poligraficznej, formuje się go w arkusze.

Polialkohol winylowy (PAW) używany jest coraz częściej do wyrobu emulsji chemicznej i offsetowej, klejów i lakierów.

Tworzywa sztuczne dają grafikowi duże pole do eksperymentowania, np. przez opracowywanie rysunków na płycie tworzywa sztucznego przy użyciu wiertarek dentystycznych, rylcami, dłutami, wydrapywanie iglicami itp. można otrzymać formy graficzne druku wypukłego i wklęsłego.

Komentarze (0) 09.06.2009. 21:53

KAMIEŃ LITOGRAFICZNY

Kamień litograficzny jest odmianą wapienia o strukturze zbitej i jednolitej, określany często jako łupek wapienny. Należy do skał osadowych na dnie spokojnych zatok morskich. Wapień powstaje ze skorupek i szkieletów żyjątek morskich. Składa się głównie z kalcytu, tj. krystalicznego węglanu wapniowego (CaC03). W przyrodzie rzadko występują czyste węglany wapniowe, zazwyczaj z domieszkami, np. tlenkami żelaza, żyłami szklanymi pochodzącymi z krzemionki itp. Kamień litograficzny występuje w przyrodze w postaci pokładów, które wydobyte z ziemi w postaci brył są cięte na płyty i szlifowane. Zawierają one w swym składzie: węglan wapniowy 97,22%, krzem (kwas krzemowy) 1,90%, tlenek glinu 0,28%, tlenek żelaza 0,45% i innych składników 0,15%. Powyższy skład procentowy ulega zmianom w różnych wapieniach. Ze zwiększeniem zawartości kwasu krzemowego wzrasta twardość kamienia litograficznego, zmienia się również barwa kamienia, przyjmując odcień od żółtego do szarego i sinego. Najlepszego materiału dostarczają kamieniołomy bawarskie okolic Solenhofen około Monachium, ponadto pokłady łupku wapiennego znajdują się w Ameryce Północnej, Anglii, Algierze, Francji, ZSRR, a także w Polsce pod Chęcinami koło wsi Korytnica. Obecnie kamień litograficzny w przemyśle graficznym zastępuje się płytkami cynkowymi. Pozostaje on jednak niezastąpionym materiałem do wykonywania na nim prac artystycznych litograficznych.

Kamienie cienkie na skutek szlifowania starych rysunków można sklejać gipsem i wtedy nadają się do dalszego użytkowania. Niepotrzebne rysunki usuwa się przez szlifowanie kostkami pumeksowymi z wodą. Ziarnowanie powierzchni można wykonać przy użyciu przesianego piasku lub opiłkami metalowymi karborundowymi o odpowiedniej grubości z wodą. Grenowanie odbywa się przy użyciu drugiego kamienia litograficznego.

Komentarze (0) 09.06.2009. 21:52