Obrazy olejne

FARBY GRAFICZNE (DRUKARSKIE)

Zależnie od rodzaju druku stawia się farbie drukarskiej różne wymagania. Na uzyskanie dobrych odbitek wpływają właściwości farb drukarskich, które muszą być dostosowane do właściwości papieru, zależnie od techniki drukarskiej oraz warunki, W jakich odbywa się druk, np. szybkość drukowania, temperatura, wilgotność powietrza itp.

W drukarstwie duże znaczenie ma spoiwo (środki wiążące farbę), które może być schnące lub nie schnące i papier, który może być mniej lub więcej wsiąkliwy (chłonny).

Farby graficzne dzieli się według technik drukarskich na farby typograficzne, litograficzne, offsetowe, wklęsłodrukowe i specjalne do celów artystycznych. Podobny podział posiadają papiery przeznaczone do druku. Różnią się one chłonnością, porowatością powierzchni, miękkością, gładkością, trwałością powierzchni, rozciągliwością powierzchni zależnie od wilgotności i stopnia sklejenia.

Farby typograficzne

(do druku wypukłego) produkowane są w różnej gęstości do druku rotacyjnego i na maszyny płaskie. Zależnie od szybkości druku i od chłonności papieru używa się farby o odpowiedniej gęstości. Im szybszy druk, tym farba musi być rzadsza, aby podczas drukowania uniknąć zrywania się papieru. Farby rotacyjne (do druku gazet i czasopism) zawierają spoiwo oleiste mało schnące. Utrwalają się (schną) na papierze chłonnym przez wsiąkanie. Farby ilustracyjne i kolorowe przeznaczone do druku na lepszych papierach utrwalają się przeważnie przez wysychanie odpowiedniego spoiwa. Do druków klisz siatkowych muszą być użyte najlepsze farby dobrze roztarte, aby na odbitce punkt rastrowy zachował nie poszarpane, lecz ostre kontury. Do druku trójbarwnego i czterobarwnego z klisz siatkowych używa się specjalnych, gatunkowo najlepszych zestawów farb przeźroczowych. Używa się również farb tonowych, np. odbita kreska brązowa biegnie z tonem żółtym po obu jej stronach, punkt zaś brązowy występuje w aureoli żółtej. W skład farby tonowej wchodzi pigment, np. brązowy, nierozpuszczalny w spoiwie oraz barwnik żółty rozpuszczalny, tworzący ton naokoło kresek i punktów.

Farby litograficzne i offsetowe

(do druku płaskiego) należą do farb gęstych i przeważnie ciągliwych. Farba litograficzna utrwala się na powierzchni papieru przez wysychanie środka wiążącego, którym jest pokost lniany, sztuczny lub asfaltowy. Chłonność papieru litograficznego jest mała z powodu nasycenia go klejem. Zależnie od potrzeby rozcieńczenie farb litograficznych odbywa się pokostem lnianym. Farby litograficzne i offsetowe powinny zawierać wodoodporny pigment, gdyż stale zwilżony kamień lub płyta cynkowa zabarwiałyby formę drukującą i papier. Tłustość farb jest ustalona tak, aby one nie zatłuszczały zbytnio, ani nie odtłuszczały rysunku na formie drukującej. Powinny go utrzymywać podczas drukowania w stałym zatłuszczeniu, inaczej rysunek podczas drukowania mógłby zaniknąć. Farby offsetowe mają podobne właściwości co farby litograficzne, lecz ze względu na druk pośredni, z blachy na walec gumowy, a potem na papier, farby te muszą zawierać pigment w kolorach bardziej intensywnych,' gdyż warstwa farby po wydrukowaniu na papierze jest cieńsza. W litografii stosuje się też specjalne farby przedrukowe (tłuste) i konserwujące woskowe.

Farby wklęsłodrukowe

(rotograwiurowe) są płynne, aby mogły wypełnić dokładnie wytrawione wklęsłe naczyńka rastrowe w formie drukującej. Spoiwem dla tych farb są wysoko gatunkowe żywice w lotnych rozpuszczalnikach. Rozpuszczalnikiem jest najczęściej benzen, który ulatnia się bardzo szybko, a żywica utrwala farbę na powierzchni papieru. Obecnie do wyrobu farb wklęsłodrukowych stosuje się trzy rodzaje środków wiążących: lakiery benzenowo-żywiczne, lakiery spirytusowo-żywiczne i mieszanki wodne. Pigment stosowany do produkcji farb wklęsłodrukowych musi być jak najbardziej drobnoziarnisty. Gruboziarnisty rysuje powierzchnię formy drukarskiej i powoduje tworzenie się smug na odbitkach.

Pigment metaliczny

(brąz złoty, srebrny i miedziany w pyle). Brąz złoty powstaje przez zmieszanie pyłku z miedzi elektrolitycznej z pyłkiem cynkowym, brąz zaś srebrny z pyłu aluminiowego. Brązy te mają skłonność do ciemnienia. Proces ten przyspiesza chlor zawarty w papierze; podobny wpływ wywierają farby poddrukowe zawierające związki ołowiu i siarki. Brąz metaliczny zmieszany z pokostem lub ze specjalnym lakierem może być użyty do druku; w tym przypadku jednak odbitki są matowe i bez połysku. Sposób, polegający na napylaniu podkładu klejącego, jest lepszy gdyż daje w rezultacie metaliczną i błyszczącą powierzchnię druku. Podkładem klejącym może być farba poddrukowa i tonie ciepłym lub zimnym.

Farby do druku na blachach i celuloidzie

należą do gatunku farb szybko schnących. Zawierają one pokost lniany, lakiery oraz środki przyspieszające schnięcie (zob. Podział barwideł - tabela).

Farby do druku miedziorytów i akwafort

Na wynik końcowej pracy ma wpływ nie tylko odpowiedni papier, ale i wysoka jakość farby. Do najlepszych znanych nam farb wklęsłodrukowych należą „Charbonnel", „Le Franc", „Winstones". Farbę możemy też zrobić sami mieszając szpachlą farbę offsetową (przedrukową) z bielą transparentową z domieszką czarnej farby olejnej. Mieszanina ta powinna być jeszcze ucierana kurantem na kamieniu. Dobre wyniki daje również ucieranie pigmentu z najlepszym pokostem lnianym. Im farba jest gęstsza, tym kreska odbita jest cieńsza. Do rozcieńczania farby stosuje się pokost lniany.

Pierwsze próby w dobieraniu barw wykonuje się za pomocą tamponowania palcem na białym papierze, na którym ma się drukować. Nabraną farbę z puszki na koniec palca rozciera się cieniutką warstewką na papierze, następnie nanosi się na tę plamę inną farbę i uzyskuje się w ten sposób kolor wypadkowy. Ponieważ próba ta orientuje tylko częściowo, przeto wykonuje się próbne druki na prasie ręcznej, np. litograficznej. Pamiętać należy, że barwę dobiera się tylko przy świetle dziennym lub przy specjalnych żarówkach, tzw. dziennych, imitujących dzienne światło. Grafik projektujący np. plakat w kilku kolorach powinien pamiętać o barwach wypadkowych, powinien je tak przedstawić na projekcie, by były możliwie jak najbardziej podobne do barw wypadkowych, które będą otrzymane w druku. Dlatego też próby z tamponowaniem w znacznym stopniu ułatwiają projektodawcy w uzyskaniu barw wypadkowych przy malowaniu projektów, np. temperą. Materiał ten bowiem jest zupełnie odmienny od farby drukarskiej i daje swoiste wypadkowe barwy. Kolejność drukowania poszczególnych kolorów nie jest też obojętna. Aby przekonać się, czy barwa dobrze została dobrana, wycina się z czarnego papieru dwa okienka i przykłada je do próbki z dobraną farbą (z farb drukarskich) i do barwy na projekcie graficznym.

Musimy pamiętać, że w drukarstwie posługujemy śię farbami drukarskimi kryjącymi, półkryjącymi i przeźroczystymi (laserunkowymi). W pewnych wypadkach używa się tzw. domieszki białej (przeźroczystej), która czyni kryjące farby drukarskie bardziej laserunkowymi. Używanie farb mniej lub więcej kryjących jest konieczne w druku barwnym przy uzyskiwaniu barw wypadkowych.

Farbę drukarską nabiera się z puszki szpachelką (łopatką). Powierzchnię farby w puszce wyrównuje się i zakrywa krążkiem pergaminowym natłuszczonym oliwą. Krążek musi mieć średnicę puszki z farbą i dobrze przylegać do niej, tak by między farbą a papierem nie było powietrza. Często stosuje się też zalewanie farby wodą. W ten sposób unika się często szybkiego twardnięcia farby oraz tworzenia się kożuchów na jej powierzchni.

NAJCZĘŚCIEJ UŻYWANE BARWIDŁA DO WYROBU FARB DRUKARSKICH

Pigmenty nieorganiczne

• Biel cynkowa Biel tytanowa Żółcień cynkowa
• Żółcienie chromowe (od żółtych do pomarańczowych)
• Błękit kobaltowy
• Ultramaryna
• Niebieski milori
• Zielenie mineralne (cynkowa, chromowa)
• Sadza (lampowa, płomieniowa, gazowa, acetylenowa)

Pigmenty organiczne

• Żółcienie pigmentowe (Hansa) związki azowe
• Oranż pigmentowy trwały
• Czerwień ognista
• Czerwień trwała R
• Czerwień litolowa (czerwień lakowa R) Błękity ftalocjaninowe
• Zieleń pigmentowa B - związek nitrozowy

Laki

• Żółcień naftolowa S (barwnik azowy, związek nitrowy) lub o nazwie lakowa SNW
• Czerwienie lakowe - z barwników kwasowych - litole Czerwień alizarynowa - glinowo-wapniowa laka z barwników zaprawowych
• Fiolet krystaliczny - związek trójfenylometanowy - fanale Fiolet benzylowy - laka barwników kwasowo-zasadowych Laka rodaminy B - fanale
• Zieleń brylantowa - związek trójfenylometanowy - fanale

Do podbarwiania farb czarnych stosuje się nigrozynę tłuszczową, błękit Viktoria B. Z barwników azowych z grupy sudanów stosuje się barwniki do farb dwutonowych.

Fabryki farb graficznych dostarczają wzorniki farb, z których projektanci graficzni oraz drukarze często korzystają, np. Fabryka Farb Graficznych ATRA, Toruń, ul. Chrobrego 117.

09.06.2009. 22:00

Komentarze

Ten temat nie został jeszcze skomentowany