Obrazy olejne

Środki konserwujące spoiwa

Środkami konserwującymi dla spoiw, rozrobionych farb malarskich itp. mogą być kwas karbolowy, kwas borowy, kwas salicylowy, olejek goździkowy, kamfora, formalina, sublimat, tymol itp.

katalog stron internetowych

Komentarze (0) 09.06.2009. 22:56

ROZPUSZCZALNIKI w malarstwie

Do rozpuszczania środków wiążących farb itp. stosuje się różne rozpuszczalniki, np. alkohol, terpentynę, benzynę, ksylol, aceton i różne specjalne mieszanki (rozpuszczalniki) do farb drukarskich, farb olejnych, lakierów, pokostów itp.

Komentarze (0) 09.06.2009. 22:55

SPOIWA NIEORGANICZNE w malarstwie

SPOIWA NIEORGANICZNE (POCHODZENIA MINERALNEGO)

Mleko wapienne

Mleko wapienne stosuje się jako spoiwo w technice wapiennej fresco secco i al fresco oraz do pogruntowania tynku. Kamień wapienny (węglan wapniowy) pod wpływem prażenia z dostępem powietrza traci dwutlenek węgla i przechodzi w wapna palone (tlenek wapnia), które po zalaniu małą ilością wody pochłania ją i rozgrzewa się, przy czym wapno rozpada się i ulega „zgaszeniu"dając wodorotlenek wapnia. Wapno gaszone zalane większą ilością wody zamienia się na tłu-stawą masę, a przy większym rozcieńczeniu wodą - na mleko wapienne i wodę wapienną. Kamień wapienny czysty, bez innych składników, daje po wyprażeniu wapno tłuste, zanieczyszczone zaś daje wapno chude, słabo wiążące. Do celów malarskich najodpowiedniejsze jest takie wapno gaszone, które było zakopane w ziemi w ciągu kilku lat. Wapno gaszone jest alkaliczne i dlatego nie można ze spoiwem wapiennym mieszać niektórych farb, gdyż tracą one swoją barwę (nie są odporne na alkaliczne działanie wapna). Wapno gaszone jako zaprawa murarska w połączeniu z piaskiem krzemowym rzecznym wiąże dwutlenek węgla z powietrza i tworzy po pewnym czasie skamieniałą masę.

Gips

Gips (CaS04-2H20, siarczan wapniowy dwuwodny) jest bardzo rozpowszechniony w przyrodzie. Gips otrzymuje się przez wypalanie naturalnych skał gipsowych, a następnie przez zmielenie wypalonego produktu na proszek. Najczystszy gatunek skał gipsowych zwie się alabastrem. Nazwa pochodzi od miejscowości Alabastron w Egipcie Górnym, gdzie znajdują się najlepsze gatunki alabastru. W Polsce występuje gips we wszystkich postaciach krystalograficznych. Gips wypalony ma ciężar właściwy 2,75, bezwodny siarczan wapniowy 2,90. Gips zawiera wodę krystaliczną, którą przy ogrzewaniu stopniowo traci. Wypalanie gipsu naturalnego ma za zadanie wydalenie z niego wody. Zależnie od stopnia ogrzania nabiera gips palony różnych własności i wtedy ma zastosowanie do różnych celów. Gips naturalny nie odwodniony zawiera ponad 20% wody krystalicznej i z trudnością rozpuszcza się w wodzie (1 część gipsu w 400 częściach wody). W miarę podgrzewania wody rozpuszczalność gipsu wzrasta. Gips podgrzany do temperatury 130°C traci część wody krystalicznej, zarobiony wodą tężeje prędko. Jest to tzw. gips sztukatorski. Przy twardnięciu stopniowo powiększa swoją objętość o 1%, a po pewnym czasie zamienia się na masę twardą i dlatego stosuje się go do odlewania, gdyż dokładnie wypełnia formy. Przez ogrzewanie w wyższych temperaturach 200-500°C gips traci resztę wody, a jednocześnie traci swe własności łączenia się z wodą i tężenia. Gips taki zwie się przepalonym. Gips sztukatorski zmieszany z klejem i boraksem lub zarobiony ałunem po stwardnieniu i wyszlifowaniu jest podobny do marmuru (sztuczny kamień, sztuczny marmur).

Gips używany jest do odlewów, do ozdób architektonicznych, do zapraw malarskich, tynków i do wielu innych celów. Przez dodanie niewielkiej ilości gipsu do zaprawy wapiennej otrzymuje się zaprawę gip-sowowapienną. Zaprawa taka po stwardnieniu ma dużą wytrzymałość. Z drewnem i trzciną wiąże się mocniej, nie pęka i nie odstaje od ścian. Woda wapienna lub klej stolarski dodane do masy gipsowej opóźniają znacznie twardnienie gipsu. Dodatek kleju do gipsu opóźnia znacznie jego wiązanie, masę zaś wzmacnia, zmniejsza jego porowatość i zwiększa elastyczność. Zależnie od stopnia zmielenia gipsu rozróżniamy różne jego gatunki. Najgrubszy gips używany jest do celów budowlanych, najdrobniejszy do zapraw i sztukaterii. Gips tak zwany cienki otrzymuje się z gipsu palonego moczonego przez dłuższy czas w dużej ilości wody. Tworzy się w tych warunkach delikatny jedwabisty proszek gipsu dwuwodnego. Gips taki nie ma zdolności wiązania się po zarobieniu wodą. W celu związania go używa się kleju stolarskiego. Używany jest do wykańczania delikatnych ozdób gipsowych. Kładziony w cienkich warstwach słabo kryje. Dawniej używany bywał na wierzchnie warstwy zaprawy gipsowej pod malowidła na deskach. Gips do celów artystycznych używano również w starożytności w Egipcie i w Rzymie.

Szkło wodne

Szkło wodne powstaje przez stapianie piasku z sodą bezwodną lub potażem. Otrzymane szkliwo rozpuszcza się w wodzie pod ciśnieniem. Roztwór 33% nazywamy szkłem wodnym pojedynczym, a 66% podwójnym. Jest to bezbarwna, przeźroczysta, ciągliwa ciecz, rozpuszczalna w wodzie destylowanej lub w deszczówce. Roztwór szkła wodnego chciwie absorbuje kwas węglowy z powietrza, przy czym rozkłada się na węglan sodowy i kwas krzemowy, który wydziela się w postaci bezpostaciowego proszku. Stosowany jest w przemyśle papierniczym, mydlarskim, tekstylnym, do konserwacji jaj, jako środek klejący do porcelany, w malarstwie mineralnym jako spoiwo. W budownictwie szkło wodne zmieszane ze spoiwem wapiennym daje trwałą powłokę fasadową. Wyrabiane w kraju szkło wodne ma stężenie 36-45° Be.

Komentarze (0) 09.06.2009. 22:54

SPOIWA ORGANICZNE w malarstwie

SPOIWA ORGANICZNE (KLEJE ROŚLINNE, ZWIERZĘCE I SYNTETYCZNE) Ze względu na pochodzenie rozróżniamy:

• a) kleje roślinne,
• b) kleje zwierzęce,
• c) sporządzone sztucznie i inne.

Kleje roślinne są to gęste wycieki z pni i gałęzi drzew. W malarstwie najczęstsze zastosowanie ma guma arabska, guma wiśniowa oraz tragant. Ponadto wyrabia się często do różnych celów specjalne gatunki klejów z produktów roślinnych po pewnej ich przeróbce. Gumę arabską stosuje się do wyrobu spoiw temperowych. Guma wiśniowa była chętnie używana w średniowieczu jako spoiwo temperowe.

Do klejów zwierzęcych należy klej skórny, klej kostny, kazeina i białko jaja kurzego. Należy zaznaczyć, że kleje powyższe często w stanie stałym czy też rozpuszczonym rozkładają się i ulegają procesowi gnicia, wydzielając przy tym nieprzyjemny zapach. Kleje w stanie zepsutym są niezdatne do użytku. W stanie stałym i rozpuszczonym przechowuje się je w szczelnie zamkniętych słojach w suchym miejscu. Do użytku przygotowuje się kleje w małych ilościach. Aby zabezpieczyć je od szybkiego psucia się, dodaje się do nich środki konserwujące.

Guma arabska

Guma arabska jest produktem otrzymywanym bezpośrednio z kory pewnych gatunków akacji. Tworzy ona masę od bezbarwnej do czerwonobrunatnej. Rozpuszcza się w wodzie, tworząc ciecz gęstą, klejo-watą, która przy dłuższym staniu pleśnieje. Aby temu zapobiec, dodaje się do jej wodnego roztworu małą ilość chininy lub kamfory. Guma arabska jest kwaśną solą kwasu arabinowego, nierozpuszczalna jest w-alkoholu, eterze i chloroformie. Dostarczają jej w największych ilościach Acacia Senegal rosnąca w zachodniej Afryce, w Indiach Wschodnich i Australii. Najczęstsze gatunki gum - arabska i australijska - bywają używane do fabrykacji lakierów oraz w lecznictwie; gorszych gatunków, np. indyjskiej używa się do klejenia, gumowania znaczków pocztowych, pasków itp. Ponadto gumę arabską stosuje się do sporządzania spoiw temperowych, gwaszowych i akwarelowych.

Tragant

Tragant jest to guma wyciekająca z nacięć różnych rodzajów drzew Astragalusa. W handlu znany jest w postaci łusek lub nitek twardych o barwie mlecznej. W wodzie pęcznieje, jest trudno rozpuszczalny, ale znacznie wydatniejszy od gumy arabskiej. Używany jest w kosmetyce, w drukarstwie, do wyrobu farb akwarelowych i jako spoiwo do kredek pastelowych.

Dekstryna

Dekstryna (guma skrobiowa) jest to substancja chemiczna występująca w świecie roślinnym i zwierzęcym; otrzymuje się ją ze skrobi przez jej hydrolizę. Dekstryna jest ciałem bezpostaciowym, ma barwę białą lub żółtawą, jest higroskopijna, nie ma smaku ani zapachu, łatwo rozpuszcza się w wodzie. Skręca płaszczyznę światła spolaryzowanego w prawo, skąd pochodzi jej nazwa (dekster - prawy). Technicznie otrzymuje się dekstrynę z suchej skrobi przez ogrzanie jej do 200°C lub z mączki kartoflanej, kasztanowej, kukurydzianej działając na nie kwasami mineralnymi lub enzymami. Handlowa dekstryna zawiera 60-70% czystej dekstryny, 2-9% cukru, 12-20% substancji nierozpuszczalnych oraz 6-14% wody. Stosuje się ją często zamiast gumy arabskiej.

Żelatyna

Żelatyna jest najczystszym klejem; otrzymuje się ją przez wygotowanie w wodzie porostu islandzkiego (Lichen islandicus). Jest to żelatyna roślinna nie zawierająca azotu. Żelatynę pochodzenia zwierzęcego otrzymuje się z pęcherza jesiotra wyza, jest to klej rybi (karuk). Żelatynę można również otrzymać z tkanki kostnej. Stosuje się do tego celu surowiec z wnętrza kopyt, rogów i racic, kości cielęce oraz odpadki skór cielęcych. Technologia żelatyny niewiele się różni od technologii kleju kostnego i skórnego. Żelatyna jest prawie czystą glukozą i należy do najlepszych klejów glutynowych. Obecnie produkowane są trzy rodzaje żelatyny: żelatyna fotograficzna, techniczna i jadalna. Żelatyna może być produkowana w postaci prostokątnych listków lub proszku o jasnożółtej barwie. Stosowana jest do różnych celów, np. przy wyrobie materiałów światłoczułych, walców drukarskich, klejów. Zwykły klej rybi robi się z głów, ości i skór rybich.

Klej skórny

Klej skórny otrzymuje się ze skór surowych, nie garbowanych przez zmianę w drodze chemicznej nierozpuszczalnej, klejodawczej substancji na rozpuszczalną glutynę. Klej skórny stosujemy w stolarstwie, przy klejeniu dykt, meblarstwie, garbarstwie, farbiarstwie, papiernictwie 1 do innych celów. Zabarwienie od jasnożółtego aż do ciemnobrązowego. Produkowany jest w formie tabliczek i perełek - o przełomie muszlo-watym i szklistym.

Klej kostny

Klej kostny otrzymuje się z kości zwierzęcych przez chemiczną zamianę nierozpuszczalnej osseiny (organicznej części kości) na rozpuszczalną glutynę przez ługowanie pod ciśnieniem. Zastosowanie ma w przemyśle meblarskim, introligatorstwie, malarstwie i do innych celów. W handlu występuje w formie tabliczek od jasnożółtych do ciemnobrązowych o przełomie muszlowatym, szklistym, niekiedy również w formie perełek.

Klej kostny i skórny występują w handlu pod wspólną nazwą kleju stolarskiego. W wodzie klej ten pęcznieje, a następnie pod wpływem ciepła rozpływa się łatwo. Namoczony (napęczniały klej) podgrzewamy w kąpieli wodnej do 80°C (naczynie z klejem i wodą wkładamy do większego garnuszka z gorącą wodą). Podgrzewanie kleju bezpośrednio na ogniu w jednym naczyniu jest niewłaściwe, gdyż klej łatwo można przegrzać, a następnie przypalić. Taki klej traci znacznie siłę wiążącą. Dodatek 2% roztworu ałunu do rozpuszczonego kleju powoduje garbowanie się kleju, tzn., że po wyschnięciu staje się częściowo albo całkowicie nierozpuszczalny. Podobnie stanie się, gdy np. malowidło klejowe spryskamy formaliną. Stygnąc klej zamienia się na masę galaretowatą, a następnie twardnieje; aby go ponownie rozpuścić trzeba dodać wody i podgrzać. Klej stolarski prędko się psuje i dlatego należy go w krótkim czasie zużyć.

Kazeina

Kazeinę otrzymuje się z mleka; składnikami mleka są - tłuszcz, substancje białkowe i woda. Kiedy mleko skwasi się (zważy się) składniki mleka rozdzielają się. Tłuszcz zbiera się w śmietanie na wierzchu, białko w twarogu w pośrodku i woda w serwatce na spodzie naczynia. Z twarogu robi się biały ser. Bezpośrednio z twarogu lub białego sera można zrobić kazeinę, tj. spoiwo używane w malarstwie dekoracyjnym.

Ze świeżego odtłuszczonego twarogu z dodatkiem czystego wapna można otrzymać dobry klej, tak zwaną kazeinę wapienną, dość odporną na działanie wody. Użyte do kleju wapno gaszone daje klej delikatniejszy, dodatek sproszkowanego wapna palonego zaś daje klej o własnościach silnie wiążących. Kazeina wapienna jest kleistą masą przeźroczystą; używana bywa do sklejania drewna i jako spoiwp w malarstwie ściennym. Kazeina otrzymywana przez rozpuszczenie w boraksie lub amoniaku (zasady) daje kleje nie odporne na działanie wody. Kleje te jako spoiwa kazeinowe najczęściej są dzisiaj używane w malarstwie ściennym. W sprzedaży jest klej w postaci proszku kremowego posiadający podobne składniki co kazeina. Klej ten nazywa się certus i jest często używany w stolarstwie. Kazeinę otrzymuje się też przez zakwaszenie odtłuszczonego mleka rozcieńczonymi kwasami, np. siarkowym lub octowym. Strącony twaróg poddaje się suszeniu i mieleniu. Stosuje się go do wyrobu farb kazeinowych, kitów, w garbarstwie itp. Odpowiednio preparowana kazeina służy do wyrobu imitacji celuloidu, filmów, galalitu, sztucznej „piany morskiej", masy izolacyjnej, do wyrobu linoleum, do produkcji sztucznego rogu, ebonitu, do różnych innych ceiów. Występje w postaci białożółtego proszku podobnego do grysiku lub w kawałkach. Do celów malarskich możemy sami sobie przygotować kazeinę (zob. Spoiwo kazeinowe).

Klajster

Klajster(klej z mąki pszennej). Głównym składnikiem mąki jest skrobia (krochmal) występująca w mące w postaci mikroskopijnie małych ziarenek. Ziarenka te w gorącej wodzie pęcznieją, a następnie pękają i powstaje kleista masa. Oprócz krochmalu w mące znajdują się substancje białkowe. Są różne sposoby przyrządzania klajstrów. Jeden ze sposobów polega na rozrobieniu mąki w odpowiedniej ilości zimnej wody i podgrzewaniu aż do otrzymania klajstru. Całą zawartość naczynia należy dobrze mieszać, zwracając uwagę, żeby się nie przypaliła. Przegrzany zbytnio klajster traci nieco własności klejących. Gotowego klajstru nie rozcieńcza się. Po wyschnięciu klajster nie da się ponownie rozpuścić w wodzie. Użyty do klejenia świeży klajster jest najlepszy. W celu zabezpieczenia go przed szybkim zepsuciem się, dodaje się antyseptyki. Używa się go w introligatorstwie do klejenia papieru, do papierów Majstrowych, w litografii do wyrobu papierów przedrukowych, do dublowania obrazów, do usztywniania tkanin i do innych celów.

Białko jaja kurzego

Białko jaja kurzego, podobnie i innych ptaków, jest ciałem białkowym - albuminem zawierającym w swym składzie węgiel, wodór, tlen i nieco siarki i tłuszczu. Białko można łączyć z jedną lub dwoma częściami wody przez mącenie mątewką i przecedzenie przez płótno. Tak otrzymane spoiwo przechowuje się we flaszkach z dodatkiem kamfory, olejku goździkowego, octu, aby uchronić przed zepsuciem się.

Suche białko

Suche białko (albumin) otrzymuje się rozbijając je na pianę, następnie przesącza się przez płótno, rozwleka na szybie i wysusza na ciepło. Po kilkunastu godzinach zbiera się wysuszone białko w postaci płatków i przechowuje w słoikach. Do użytku jako spoiwo, rozpuszcza się łatwo w wodzie.

Żółtko jaja kurzego

Żółtko jaja kurzego zawiera wodę, ciała białkowe, tłuszcz, witalinę i ciała nieorganiczne - jest albuminem jak białko. Zabarwienie żółto-pomarańczowe zanika pod wpływem promieni pozafiołkowych. Tłuszcze zawarte w żółtku posiadają właściwości łączenia się z wodą. Oprócz tego żółtko i białko łączą się dobrze w dowolnych ilościach z olejami schnącymi, balsamami i werniksami. Żółtko jako spoiwo zabezpiecza się przed rozkładem przez dodanie olejku goździkowego, kamfory lub fenolu.

Komentarze (0) 09.06.2009. 22:52

ASFALT w malarstwie

Asfalty są to ciała (bitumy) kruche i twarde o barwie brunatnoczar-nej. Występują w postaci pokładów są to asfalty naturalne, otrzymywane zaś przez przerób bitumów naftowych (pozostałość po destylacji ropy naftowej) są asfaltami sztucznymi. Temperatury topnienia asfaltów naturalnych wynoszą 110-150°C, asfaltów zaś sztucznych 30-60°C. Zależnie od stopnia utleniania bitumów naftowych otrzymuje się asfalty dowolnej twardości. Asfalty naturalne i sztuczne używane są do produkcji czarnych i brązowych farb graficznych, do wyrobu tynktur litograficznych, lakierów kwasoodpornych, w chemigrafii, do opylania płyt cynkograficznych. Z asfaltów sztucznych wytwarza się pokosty do czarnych i brązowych frab graficznych. Do wyrobu werniksów akwafortowych, werniksów litograficznych i do innych celów używany jest najczęściej asfalt syryjski. Zanieczyszczony bywa krzemionką, tlenkami żelaza, manganem, węglanem wapnia i cząstkami roślinnymi.

Asfalt syryjski występuje w barwach od brunatnej do czarnej. Ma szklisty, muszlowaty przełom i charakterystyczny terowy zapach. W zimie jest kruchy, mięknie przy temperaturze 50-60°C, topi się zaś w temperaturze 130-135°C. Rozgrzany ponad tę temperaturę silniej paruje i staje się trudniej topliwy, a po ostudzeniu kruszy się. Asfalt syryjski przed użyciem do werniksów akwafortowych musi być oczyszczony i zmielony. Asfalt potłuczony na pył, a następnie utarty, wysypuje się do wody w szklanym naczyniu z kwasem solnym, który rozpuszcza tlenki metali. Wymyty asfalt syryjski płucze się w wodzie, filtruje przez bibułę, suszy się a w końcu sieje się przez sito z jedwabnej gazy młynarskiej i wtedy nadaje się do użytku.

Do opracowania płyt akwatintowych używa się specjalnego urządzenia do rozpylania sproszkowanych żywic. Urządzeniem tym jest. pudło z grubej tektury lub dykty w kształcie graniastosłupa, zaopatrzonego u dołu w niskie a szerokie u podstawy szczelnie zamknięte drzwiczki. Wsypujemy do niego sproszkowany asfalt syryjski lub kalafonię (przy 80 cm wysokości, 40 cm szerokości pudła nadającego się do małych akwatint - wystarczy 200 g asfaltu lub kalafonii). Pudło to wprawiamy potem w ruch wirowy, po czym otworzywszy drzwiczki, wkładamy poziomo wypolerowaną i odtłuszczoną płytę umieszczoną na kawałku tektury. Unoszący się w pudle pył opada i osiada na powierzchni płytki. Po upływie określonego czasu wyjmujemy płytkę trzymając ją za tekturkę, by nie uszkodzić palcami warstwy osiadłego pyłu. Następnie płytkę podgrzewamy na piecyku elektrycznym lub gazowym dotąd, aż osadzony na powierzchni pył żywicy lub asfaltu przybierze wygląd połyskujących kropelek. Ochłodzoną płytę wkładamy do kwasu i po pewnym czasie otrzymujemy tzw. groszek, gdyż miejsca nie pokryte pyłem żywicznym podlegają trawieniu i są wklęsłe, pokryte zaś żywicą nie - podlegają, dając na odbitce delikatne jasne punkty. Dalej rysunek opracowujemy już podobnie jak w przypadku akwaforty.

Komentarze (0) 09.06.2009. 22:46