Obrazy olejne

Woski w malarstwie

WOSKI

Woski mogę być pochodzenia roślinnego, zwierzęcego i ziemnego. Różnią się od zwykłych tłuszczów tym, że nie są związkiem gliceryny z kwasami tłuszczowymi, tj. glicerydami, lecz eterami wyższych jednohydroksylowych alkoholów, zawierających prócz wyższych wolnych alkoholów wolne kwasy tłuszczowe.

Wosk znajduje duże zastosowanie w fabrykacji świec, medycynie, malarstwie, konserwacji zabytków, do wyrobu past, farb i kremów, w produkcji papieru, do wyrobu materiałów kwasoodpornych, w garbarstwie i nadaje się do różnych innych celów. Wosk rozpuszcza się w nafcie, benzynie, terpentynie, benzenie, chloroformie, olejku terpentynowym i innych rozpuszczalnikach. Należy tu wymienić znane woski, jak pszczeli, chiński, japoński, montanowy, wosk ziemny i inne.

Wosk pszczeli pachnie miodem, topi się w temperaturze 62- -66°C; w wodzie jest nierozpuszczalny, natomiast rozpuszcza się częściowo w alkoholu, a całkowicie w eterze, olejku lawendowynij benzenie i terpentynie. Wosk często jest fałszowany cerezyną, parafiną, talkiem i żywicą. Czysty nie fałszowany wosk nie powinien w czasie żucia przylepiać się do zębów, w przeciwnym przypadku jest fałszowany łojem. Jeśli w palcach jest śliski, to jest to dowód, że został zmieszany z cerezyną. Biały wosk otrzymuje się ze zwykłego pszczelego wosku topionego i gotowanego kilkakrotnie w wodzie. Stosuje się go w grafice i malarstwie do wyrobu farb, tuszów i kredek litograficznych oraz werniksów, do odnawiania obrazów i do wielu innych celów. Ponadto stosuje się go do produkcji farb woskowych, woskowo-olejnych i olejnych. Używa się go też do utrwalania malowideł wykonywanych farbami klejowymi (wosk rozcieńczony w olejku terpentynowym), jako dodatek do farb klejowych (wosk gotowany w wodzie z dodatkiem potażu). Malowidło staje się wtedy trwalsze i piękniejsze.

Komentarze (0) 09.06.2009. 22:46

TŁUSZCZE ZWIERZĘCE w malarstwie

Oleje tłuste i tłuszcze stałe powstają w ustrojach roślinnych i zwierzęcych. Roślina tworzy ciałka tłuszczowe, gromadzi je przeważnie w nasionach, których zarodkom służą one za pokarm. Zwierzę spożywa tłuszcze roślinne i wytwarza ze swojej strony w procesie fizjologicznym tłuszcze nowe, które odkładają się w różnych częściach jego organizmu i służą mu jako materiał zapasowy odżywczy. Tak więc gotowe tłuszcze roślinne zamieniają się na zwierzęce; dowodem tego są podobne składniki obydwu grup tłuszczów. Do wyrobu różnych materiałów, jąk tusz litograficzny, kredki litograficzne, farby drukarskie itp., stosuje się najczęściej łój barani i łój wołowy.

Komentarze (0) 09.06.2009. 22:44

BALSAMY w malarstwie

Balsamy są to ciała półpłynne natury żywicznej, powstałe w procesie biologicznym danej rośliny. Wydobywa się je wskutek nacięć na pniu drzewa. Dużą ilość balsamów dostarczają nam drzewa iglaste i balsamy tego pochodzenia noszą nazwę terpentyn. Balsamy pochodzące z różnych gatunków sosen, świerków, jodeł mają konsystencję miodu i są mętne, z modrzewia, limby i jodły kanadyjskiej zaś są przeźroczyste. Wszystkie terpentyny są roztworami żywic w olejku eterycznym, który łatwo daje się oddzielić przez destylację terpentyny z wodą.

Terpentyna francuska

Terpentyna francuska powstaje z żywicy, którą otrzymuje się przez nacinanie drzew iglastych. Wydzielanie balsamu jest najobfit-sze w okresie miesięcy letnich. Terpentynę francuską otrzymuje się z czystej żywicy sosnowej. Jest doskonałym rozpuszczalnikiem dla wielu tłuszczów i żywic; bezbarwna, lekko żółtawa, o właściwym sobie łagodnym zapachu. Terpentynę sztuczną otrzymujemy z surogatów. Wchłania ona tlen, wskutek czego gęstnieje. Dobra terpentyna na papierze nie pozostawia po wyschnięciu plam. Zwykłą terpentynę otrzymuje się z żywicy korzeni sosnowych przez destylację. Prócz niej otrzymuje się również i kalafonię, którą oczyszcza się przez gotowanie z wodą. Terpentynę należy przechowywać we flaszkach brązowych i szczelnie zamkniętych, gdyż pod wpływem światła terpentyna żywiczeje.

Terpentyna wenecka

Terpentyna wenecka jest to płyn z drzew o aromatycznym zapachu, mętniejący z czasem. Wyrabia się ją we Włoszech koło Trydentu. Zależnie od ilości eterycznych olejków jest ona mniej lub więcej płynna. Rozpuszcza się w ogrzanej terpentynie francuskiej w stosunku 1:1 w olejach. W alkoholu rozpuszcza się 80%.

Balsam kopajowy

Balsam kopajowy otrzymuje się z drzew (kopajowiec) rosnących w Ameryce Południowej i Indiach Zachodnich. Gęstą ciecz balsamiczną otrzymuje się z nacięć pni drzew. Jest koloru żółtawobrunatne-go, zawiera 40-60% olejku lotnego i żywicy twardej w nim rozpuszczonej, zawierającej kwas kopajowy. Balsam kopajowy jest używany w medycynie, do odnawiania starych obrazów olejnych, do rozmiękczania starych lakierów, werniksów, do sprządzania farb żywiczno-olejowych itp.

Komentarze (0) 09.06.2009. 22:44

ŻYWICE w malarstwie

Żywice są to wytwory roślinne powstałe w procesie biologicznym danej rośliny. Zostają one w bliskim pokrewieństwie z olejkami eterycznymi i są często następstwem utleniania ostatnich. Są to ciała stałe, bezpostaciowe, w wodzie nie rozpuszczalne, lecz rozpuszczające się łatwo w alkoholu, eterze, benzenie, olejkach tłustych i eterycznych, przy ogrzewaniu stapiają się. Zawierają pewne kwasy organiczne, wskutek czego dają się zmydlać. Żywice dzielimy na:

• a) żywice właściwe (twarde) - są to ciała stałe, kruche, w zwykłej temperaturze zawierające bardzo mało lub nie zawierające olejków eterycznych;
• b) żywice miękkie, czyli balsamy - są to ciała półpłynne zawierające żywice właściwe i pewne olejki eteryczne;
• c) gumożywice - są to mieszaniny żywicy twardej z olejami eterycznymi i śluzem roślinnym.

Kalafonia

Kalafonia jest pozostałością przy wyrobie terpentyny po oddestylowaniu olejków lotnych terpentynowych. Pozostałość tę w postaci masy gotuje się z wodą tak długo, aż woda zupełnie wyparuje, zanieczyszczenia opadną na dno naczynia, a żywica wypłynie na wierzch. Lepsze gatunki kalafonii są bardziej przeźroczyste o odcieniu jasnym żółtawym. Zależy to od gatunku użytej żywicy i od czasu ogrzewania masy. Rozpuszczalna jest w alkoholu, terpentynie, eterze, benzynie, olejach tłustych i eterycznych, a z alkaliami daje się zmydlać. Kalafonia jest ciałem kruchym, przeźroczystym, o odłamie muszlowym, błyszczącym, bez zapachu i smaku. W przemyśle ma duże zastosowanie.

Mastyks

Mastyks otrzymuje się z nacięć drzewa Pistacia Lentiscus, rosnącego w południowej Europie, na wyspie Chios, w Afganistanie i północnej Afryce. Dla otrzymania mastyksu pień drzewa nacina się w miesiącach letnich (czerwiec) od korzenia do gałęzi. Wydobywająca się żywica 0 zapachu aromatycznym zastyga na powietrzu w postaci kuleczek lub kroplowatych ziarenek. Mastyks ma zastosowanie do wyrobu lakierów spirytusowych, łącznie z kalafonią i szelakiem. Punkt topliwości mastyksu waha się w granicach 90-105°C. Ciężar właściwy wynosi 1,04 do 1,07 g/cm³. Ma twardość pośrednią między damarem a sandarakiem. Żywica ta rozpuszcza się całkowicie w benzynie, estrach, alkoholu amylowym> częściowo zaś w metylowym i etylowym, acetonie i terpentynie. Mastyks z Chios ma postać bryłek o średnicy 1 cm i jest cytrynowożółty 1 zielonkawy, okrągławy, rzadziej gruszkowaty. Przełom ma muszlowo--szklisty, zapach słabo aromatyczny, smak gorzkawy. Podczas żucia go mięknie w ustach i pęka na kawałki, w przeciwnym razie fałszowany jest żywicą sandarakową.

Żywica damarowa

Żywica damarowa jest produktem, który otrzymuje się z wielkiego drzewa damarowego rosnącego na wyspach Archipelagu Indyjskiego między Celebesem a Nową Gwineą. Żywica ta wypływa z pnia, a zwłaszcza z narośli znajdujących się na dolnej części pnia; na powietrzu krzepnie. Jest ciałem bezbarwnym. Ma postać bezkształtnych kawałków o odłamie muszlowym, szklistym, bez zapachu, o smaku żywicznym. W rękach miękknie, topi się w temperaturze 85-120°C. Ciężar właściwy wynosi 1,007-1,036. Ziarenka te w roztworze z olejem terpentynowym i terpentyną dają dobry przeźroczysty lakier.

Żywica sandarakowa

Żywicę sandarakową otrzymuje się z drzew Cilcitris qua-drivalvis, rosnących w północnej Afryce. Rozpuszcza się w spirytusie, eterze, acetonie i olejku lawendowym, bardzo słabo w terpentynie. Żywica sandarakowa podczas żucia rozpada się na cząstki (mastyks pęka na kawałki). W handlu znana jest pod postacią od żółtych do czerwonych laseczek. Używa się do sporządzania lakierów spirytusowych.

Szelak

Szelak powstaje wskutek nakłuć gałęzi pewnych drzew, rosnących na wyspach Antylskich, Molukach, na Cejlonie, w Indiach, na Jawie, dokonywanych przez pasożyta. Jest to właściwie produkt przemiany materii owadów, tzw. Tachardia lacca (lakowa wesz). Surowy szelak jest zanieczyszczony pozostałościami roślin i owadów. Oczyszczony szelak ma ciężar właściwy 1-1,03 g/cm3. Punkt topliwości wynosi 110-125°C, jest rozpuszczalny całkowicie w spirytusie denaturowanym, na gorąco w sodzie, w ługu żrącym i roztworze boraksu. Szelak bieli się za pomocą chloru. Szelak biały przechowuje się w wodzie, gdyż traci szybko właściwości rozpuszczania się w spirytusie. Jest bardziej kruchy. W handlu spotyka się szelak pod postacią blaszek o barwie brązowej i jest używany do wyrobu politury, lakieru i do innych celów. Bywa często fałszowany kalafonią. Pozostałością przy wyrobie szelaku w łuskach jest mniej wartościowy szelak rubinowy. Używany bywa do sporządzania fiksatyw, tuszów chińskich nierozpuszczalnych. Można werniksować szelakiem malowidła temperowe. Jest trwały na światło, aby zmniejszyć jego twardość i kruchość dodaje się parę procent olejku rycynowego i terpentyny weneckiej.

Komentarze (0) 09.06.2009. 22:42

OLEJKI LOTNE (ETERYCZNE) w malarstwie

Olejki lotne są to ciecze oleiste stosunkowo lekkie, silnie łamiące światło, wonne, nie zostawiające po sobie plam tłuszczu na zwilżonym nimi papierze, ulatniające się stosunkowo łatwo w zwykłych warunkach lub z parą wodną podczas destylacji. Otrzymujemy je z roślin. Olejki eteryczne mają zdolność skręcania płaszczyzny polaryzacji światła. Zależy to od obecności wśród składników olejków takich związków, które zawierają asymetryczny atom węgla. W ścisłym związku z olejkami lotnymi zostają inne wonne wytwory świata roślinnego, więcej lub mniej stałej konsystencji, znane jako żywice, balsamy i gumożywice.

Olejki lotne rozpuszczalne są w eterze, alkoholu, benzenie, itp. oraz w tłuszczach. Mają zastosowanie w malarstwie, w fabrykacji perfum, wódek, zależnie od właściwego sobie zapachu lub smaku, służą jako rozpuszczalniki i do innych celów. Wymieniamy kilka ważniejszych olejków eterycznych: terpentynowy, lawendowy, różany, cytrynowy i pomarańczowy, eukaliptusowy, kminkowy, walerianowy, anyżowy i wiele innych.

Olejek terpentynowy

Olejek terpentynowy powstaje z otrzymanego wprost z drzewa balsamu przez odsączenie zanieczyszczeń stałych, a następnie oddestylowanie części lotnych bądź bezpośrednio w temperaturze 90- -100°C, bądź z parą wodną. W ten sposób otrzymuje się olejek terpentynowy, który po oddzieleniu od wody destyluje się ponownie i rektyfikuje. Pozostałością po oddestylowaniu olejku terpentynowego jest kalafonia.

Olejek terpentynowy jest najlepszym rozcieńczalnikiem farb olejnych. Nie może posiadać zżywiczałych składników, które powstają pod wpływem długiego przechowywania (utleniania). Dodatek do farb powoduje wolniejsze wysychanie powłoki, żółknięcie i pocieranie malowidła i werniksów. Terpentyna musi być dobrze rektyfikowana, najlepiej kupować ją w aptece. Jakość terpentyny można zbadać na bibule filtracyjnej. Po wyschnięciu (wyparowaniu) nie powinna pozostawiać tłustego śladu.

Olejek lawendowy

Olejek lawendowy otrzymuje się z liści lawendy rosnącej dziko w południowej Europie, zwłaszcza w Alpach nadmorskich, przez destylację z parą wodną. Jest to ciecz żółtawa o aromatycznym zapachu, skręcająca płaszczyznę polaryzacyjną w lewo. Ciężar właściwy wynosi 0,883-0,895 g/cm3. Dawniej był używany do rozcieńczania farb olejnych. Schnie wolniej od terpentyny.

Komentarze (0) 09.06.2009. 22:39