Obrazy olejne

ŻYWICE w malarstwie

Żywice są to wytwory roślinne powstałe w procesie biologicznym danej rośliny. Zostają one w bliskim pokrewieństwie z olejkami eterycznymi i są często następstwem utleniania ostatnich. Są to ciała stałe, bezpostaciowe, w wodzie nie rozpuszczalne, lecz rozpuszczające się łatwo w alkoholu, eterze, benzenie, olejkach tłustych i eterycznych, przy ogrzewaniu stapiają się. Zawierają pewne kwasy organiczne, wskutek czego dają się zmydlać. Żywice dzielimy na:

• a) żywice właściwe (twarde) - są to ciała stałe, kruche, w zwykłej temperaturze zawierające bardzo mało lub nie zawierające olejków eterycznych;
• b) żywice miękkie, czyli balsamy - są to ciała półpłynne zawierające żywice właściwe i pewne olejki eteryczne;
• c) gumożywice - są to mieszaniny żywicy twardej z olejami eterycznymi i śluzem roślinnym.

Kalafonia

Kalafonia jest pozostałością przy wyrobie terpentyny po oddestylowaniu olejków lotnych terpentynowych. Pozostałość tę w postaci masy gotuje się z wodą tak długo, aż woda zupełnie wyparuje, zanieczyszczenia opadną na dno naczynia, a żywica wypłynie na wierzch. Lepsze gatunki kalafonii są bardziej przeźroczyste o odcieniu jasnym żółtawym. Zależy to od gatunku użytej żywicy i od czasu ogrzewania masy. Rozpuszczalna jest w alkoholu, terpentynie, eterze, benzynie, olejach tłustych i eterycznych, a z alkaliami daje się zmydlać. Kalafonia jest ciałem kruchym, przeźroczystym, o odłamie muszlowym, błyszczącym, bez zapachu i smaku. W przemyśle ma duże zastosowanie.

Mastyks

Mastyks otrzymuje się z nacięć drzewa Pistacia Lentiscus, rosnącego w południowej Europie, na wyspie Chios, w Afganistanie i północnej Afryce. Dla otrzymania mastyksu pień drzewa nacina się w miesiącach letnich (czerwiec) od korzenia do gałęzi. Wydobywająca się żywica 0 zapachu aromatycznym zastyga na powietrzu w postaci kuleczek lub kroplowatych ziarenek. Mastyks ma zastosowanie do wyrobu lakierów spirytusowych, łącznie z kalafonią i szelakiem. Punkt topliwości mastyksu waha się w granicach 90-105°C. Ciężar właściwy wynosi 1,04 do 1,07 g/cm³. Ma twardość pośrednią między damarem a sandarakiem. Żywica ta rozpuszcza się całkowicie w benzynie, estrach, alkoholu amylowym> częściowo zaś w metylowym i etylowym, acetonie i terpentynie. Mastyks z Chios ma postać bryłek o średnicy 1 cm i jest cytrynowożółty 1 zielonkawy, okrągławy, rzadziej gruszkowaty. Przełom ma muszlowo--szklisty, zapach słabo aromatyczny, smak gorzkawy. Podczas żucia go mięknie w ustach i pęka na kawałki, w przeciwnym razie fałszowany jest żywicą sandarakową.

Żywica damarowa

Żywica damarowa jest produktem, który otrzymuje się z wielkiego drzewa damarowego rosnącego na wyspach Archipelagu Indyjskiego między Celebesem a Nową Gwineą. Żywica ta wypływa z pnia, a zwłaszcza z narośli znajdujących się na dolnej części pnia; na powietrzu krzepnie. Jest ciałem bezbarwnym. Ma postać bezkształtnych kawałków o odłamie muszlowym, szklistym, bez zapachu, o smaku żywicznym. W rękach miękknie, topi się w temperaturze 85-120°C. Ciężar właściwy wynosi 1,007-1,036. Ziarenka te w roztworze z olejem terpentynowym i terpentyną dają dobry przeźroczysty lakier.

Żywica sandarakowa

Żywicę sandarakową otrzymuje się z drzew Cilcitris qua-drivalvis, rosnących w północnej Afryce. Rozpuszcza się w spirytusie, eterze, acetonie i olejku lawendowym, bardzo słabo w terpentynie. Żywica sandarakowa podczas żucia rozpada się na cząstki (mastyks pęka na kawałki). W handlu znana jest pod postacią od żółtych do czerwonych laseczek. Używa się do sporządzania lakierów spirytusowych.

Szelak

Szelak powstaje wskutek nakłuć gałęzi pewnych drzew, rosnących na wyspach Antylskich, Molukach, na Cejlonie, w Indiach, na Jawie, dokonywanych przez pasożyta. Jest to właściwie produkt przemiany materii owadów, tzw. Tachardia lacca (lakowa wesz). Surowy szelak jest zanieczyszczony pozostałościami roślin i owadów. Oczyszczony szelak ma ciężar właściwy 1-1,03 g/cm3. Punkt topliwości wynosi 110-125°C, jest rozpuszczalny całkowicie w spirytusie denaturowanym, na gorąco w sodzie, w ługu żrącym i roztworze boraksu. Szelak bieli się za pomocą chloru. Szelak biały przechowuje się w wodzie, gdyż traci szybko właściwości rozpuszczania się w spirytusie. Jest bardziej kruchy. W handlu spotyka się szelak pod postacią blaszek o barwie brązowej i jest używany do wyrobu politury, lakieru i do innych celów. Bywa często fałszowany kalafonią. Pozostałością przy wyrobie szelaku w łuskach jest mniej wartościowy szelak rubinowy. Używany bywa do sporządzania fiksatyw, tuszów chińskich nierozpuszczalnych. Można werniksować szelakiem malowidła temperowe. Jest trwały na światło, aby zmniejszyć jego twardość i kruchość dodaje się parę procent olejku rycynowego i terpentyny weneckiej.

09.06.2009. 22:42

Komentarze

Ten temat nie został jeszcze skomentowany