Obrazy olejne

Malarstwo olejne - początki

Technika olejna pozwalała na wprowadzenie zmian w toku pracy, umożliwiała stosowanie większego bogactwa tonów i efektów powierzchniowych, delikatnych przejść między barwami i walorami.

Nadzwyczaj popularny w renesansie był fresk mokry (al fresco, buonfresco). Najwięksi mistrzowie renesansu pracowali także i w tej technice, między innymi Giotto, Masaccio, Leonardo, Michał Anioł, Rafael. Długo też używano techniki tempery na drewnie. Grunt składał się z kilku warstw. Ostatnią warstwę przygotowywano z wody klejowej, drobno mielonego gipsu i bieli ołowiowej. Na rysunek nakładano jednotonową, barwną podmalówkę i dopiero wykonywano malowidło. Pigmenty rozcierano z wodą, spoiwem było żółtko jaja kurzego. Farby nakładano trzema zasadniczymi warstwami od kryjącej do laserunkowej (przezroczystej). Czasem do spoiwa żółtkowego dodawano trochę oleju i substancji żywicznych.

Farby w technice temperowej schły szybko, co nie pozwalało na jakiekolwiek zmiany w raz położonej barwie. Całość malowidła musiała więc być zaprojektowana przed wykonaniem do najdrobniejszych nieraz szczegółów, a wykonanie wymagało dużego doświadczenia, pewnej ręki i oka. Dzieła XV wieku malowane są jeszcze w tej technice.

Przewrotu w dziejach malarstwa dokonał wynalazek techniki olejnej polegający na użyciu oleju jako spoiwa gruntu i barwników. Przypisywany jest artyście niderlandzkiemu XV wieku, Hubertowi van Eyckowi (przeszczepił ją na grunt włoski Antonello da Messina). Malowidło takie schło dłużej, pozwalało na wprowadzanie pewnych zmian w toku pracy, umożliwiało zastosowanie większego bogactwa tonów i efektów powierzchniowych. Pozwalało na miękkie, delikatne przejścia między barwami i walorami, na zacieranie konturów, na nakładanie na siebie, po wyschnięciu, dowolnej liczby warstw. Początkowo technikę olejną stosowano na drewnie, a w II poł. XVI wieku pojawia się dopiero podobrazie z płótna lnianego naciągniętego na drewniane ramy.

W technice olejnej w renesansie stosowano warstwowy sposób nakładania farb. Na zagruntowane podobrazie nakładano barwną podmalówkę za pomocą farb kryjących łub silnie rozrzedzonych olejem, a na niej wykonywano malowidło farbami o słabych własnościach krycia z dużą ilością spoiwa olejnego.

Farby słabo kryjące pozwalają przenikać światłu i powstaje efekt o wiele większej złożoności i głębi tonu barwnego niż wtedy, gdy się kładzie jednorazowo grubą warstwę farby. Plama wibruje, mieni się, zachowuje czysty ton, choć często tak głęboki, że trudny do określenia. Są to tak zwane laserunki , a efekt jest tym ciekawszy, im więcej jest warstw. Podmalówka o określonej barwie nadawała ogólny ton kolorystyczny całemu malowidłu. Po wyschnięciu ostatniej warstwy stosowano werniks końcowy .

Eksperymentatorem w dziedzinie technik był Leonardo da Vinci. Często jego nie sprawdzone w efekcie końcowym próby kończyły się tragicznie: malowidło w sali Signorii we Florencji (Bitwa pod Anghiari), wykonane z użyciem preparatów żywicznych, spłynęło ze ściany, gdy podgrzewał je, by przyspieszyć schnięcie, niszczeje coraz bardziej Ostatnia Wieczerza w Mediolanie namalowana olejno na tynku.

Komentarze (0) 13.06.2009. 11:12

Gwoździki do mocowania płótna

Do umocowania płótna do krosien najodpowiedniejsze są gwoździe tapicerskie, gdyż posiadają szerokie i płaskie główki. Długość ich powinna ograniczać się od 8—15 mm. W celu uchronienia gwoździ przed rdzewieniem, dobrze jest je wywoskować lub pokryć żywicą. Równie dobrą ochroną są podkładki okrągłe sporządzone z nawoskowanej tekturki i nałożone na gwoździe. Do obrazów dużej wartości — zabytkowych — używa się gwoździ z metalu nierdzewnego (glinowe) lub pokryte metalem nie ulegającym korozji.

Komentarze (0) 05.06.2009. 13:40

Paleta malarska

Paleta jest to płyta drewniana, blaszana, porcelanowa, szklana, tekturowa o pewnym formacie i kształcie i wykończeniu zależnym od techniki jakiej ma służyć. Może posiadać zagłębienia lub przegródki na farby guziczkowe, akwarelowe, temperowe lub pigmenty. Do malowania olejnego najczęściej stosowane są palety drewnianej posiadające otwory na uchwyt kciukiem. W pobliżu uchwytu zakładał się małe, przeważnie metalowe, otwarte lub zamykane naczyńko ni spoiwo (np. olej lniany). Farby wyciskane z tub rozmieszcza się obok siebie w pewnym układzie kolorystycznym wzdłuż krawędzi palety Kolor palety najczęściej naturalnego drewna może być zmieniony, za-i leżnie od potrzeb artysty. Ryc. 4. Palety blaszane do farb olejnych, temperowych oraz nf pigmenty do mieszania ze spoiwer|| Po każdorazowym użyciu paleta powinna być oczyszczona. Resztki farby usuwa się szpachelką, a następnie zmywa terpentyną przy użyci* szmatki. Zeschnięte stare farby na palecie najlepiej usuwa się przy użyciu płomienia. W tym wypadku warstwę zaschniętych farb polew; się naftą lub spirytusem denaturatowym tak, aby płyn nie spływa i zapalał się ostrożnie. Zmiękczona warstwa zaschniętych farb daje się wtedy zeskrobać nożem i szpachlą. Można to również przeprowadzić za pomocą płomienia palnika gazowego. Resztki pół twardej farby można jeszcze usuwać przez pozostawienie szarego mydła na farbach przez parę godzin, a następnie zmycie ich wodą. Wszystkie czynności związane z czyszczeniem palety powinny odbywać się na kamiennym podkładzie lub posadzce.

Komentarze (0) 05.06.2009. 13:39

Pędzle w malarstwie

Pędzel składa się z trzonka, najczęściej drewnianego, nasadki metalowej (skuwki) i właściwego pędzla do malowania, tj. włosów, szczeci, piórek pochodzenia zwierzęcego oraz syntetycznego. Produkowane są jako pojedyncze lub podwójne, tj. dwustronne, okrągłe i płaskie w kilku lub kilkunastu wielkościach. Wielkości są oznaczone numerami. Pędzle lepszego gatunku do techniki akwarelowej, temperowej i precyzyjne retuszerskie są miękkie i sprężyste. Produkowane są z włosów kuny, bobra, sobola, wielbłąda, tchórza lub wiewiórki. Stosuje się też włosy z ucha krowy, które są odpowiednie do techniki akwarelowej i temperowej. Do technik malarskich o spoiwach tłustych i w malarstwie ściennym używa się pędzli ze szczeci świni, krowy, dzika, wołu, byka i in. Do malowania małych i miniaturowych prac używa się włosów sobola, kota perskiego lub piórek ptasich, np. słonki. Posiadając odpowiedni włos można sporządzić pędzel samemu, np. do akwarel i temper: do krótkiej rurki szklanej, o średnicy zależnej od grubości wykonywanego pędzla, na jednym końcu zatopionej nad palnikiem gazowym wsypuje się włos właściwym końcem, wypełniając nim starannie i dokładnie rurkę. Dno rurki musi przybrać kształt kropli, lekko stożkowaty. Zakończenie pędzla przyjmuje kształt półokrągły. Następnie wystające z rurki włosy okręca się cieniutką nitką i to zakończenie pędzla zanurza się w kleju stolarskim garbowanym ałunem. Najlepszy ze sposobów wyrobu pędzli opracowany przez Wł. Gackiego polega na układaniu włosów na nitce. Do deseczki wbija się dwa małe gwoździki w odstępie np. 15 cm i napina się nitkę zanurzoną w kleju w odstępie kilku milimetrów od deseczki. Włosy właściwym końcem układa się na nitce obok równo i starannie. Do pędzli retuszerskich precyzyjnych włosów układa się pojedynczo pęsetką. Następnie zdejmuje się nitkę z tak ułożonymi włosami, owija wystrugany odpowiednio patyk o pewnej grubości i zawiązuje nitkę. Otrzymany pędzel usuwa się z patyka i zanurza' w wodzie aż do nitki. Włos przybiera spiczasty kształt. Po wyciśnięciu nadmiaru wody owija się go paskiem z celofanu w szpic; wsuwa do skuwki wyciągając pędzel drugim otworem na odpowiednią długość. Celofan zdejmuje się aż do skuwki, następnie do skuwki wsypuje się szczyptę sproszkowanej kalafonii i ostrożnie nad palnikiem zatapia się ją. Tak umocowuje się włos w skuwce. Po tym zabiegu wbija się do skuwki patyk. Skuwki starych zużytych pędzli podgrzewa się nad świecą i usuwa szczypcami stare włosy, a następnie patyk. Oczyszczone skuwki można użyć do nowych pędzli. Włosie pędzli olejnych i temperowych w razie częściowego zużycia można przez podgrzanie metalowej skuwki nad świecą nieco wyciągnąć. Pędzle takie mogą być jeszcze przydatne do malowania. Precyzyjne pędzle otrzymujemy z włosów zrywanych z karku dwumiesięcznego kota perskiego. Włos jest miękki jak wata i daje się łatwo zwijać i formować w palcach. W palcach i w dłoni robi się wałeczek, a na jednym końcu starannie szpic. Następnie szpic wsuwa się do cienkiej rurki bambusowej i popycha go drutem dotąd, aż ukaże się jego koniec z drugiej strony. Pędzel jest zakończony jednym włosem. Tak wykonanym pędzlem można malować akwarelą lub temperą bardzo precyzyjne rysunki. Pędzle powinny być zawsze czyste, po użyciu wypłukane lub przemywane w mydlanej wodzie, następnie odpowiednio uformowane i wysuszone. Przechowuje się je tak, aby włos nie dotykał ścianek pudełka, przymocowuje się je gumką do tekturki. Pędzle używane w malarstwie dekoracyjnym są różnego kształtu i wielkości oraz mają odpowiednie nazwy. Pędzle dużych rozmiarów, używane do zakładania tła (pobielania) i dużych płaszczyzn i wykonane z długiej szczeci oprawionej w deszczułki z trzonkiem, nazywają się ławkowcami lub szczotkami (prostokątne). Stosowane są w technikach klejowej wapiennej i temperowej chudej. Pędzle okrągłe zaś (tarczowe, patronowce) — do szablonowania i do nakrapiania.

Stylowce - trzonkowce, skuwkowce

Stylowce są to mniejsze pędzle do powlekania niedużych płaszczyzn, pasów szerokich, do malowania przez szablon. Wykonuje się je z długiej szczeci, którą oprawia się w drewno lub metalową skuwkę. Używane są też w technice olejnej i temperowej.

Pierścieniowce

Pierścieniowce stosujemy w technice klejowej do wyciągania pasów przy użyciu linii. Są okrągłe, mają długą, równo ściętą szczeć, oprawioną w skuwkę metalową. W technikach olejnych i temperowych tłustych używa się również pędzli płaskich o krótkiej szczeci, krzywiaki zaś są przydatne domalowania trudno dostępnych miejsc. Do wykonywania różnych ornamentów w technice klejowej używa się pędzli włosianych okrągłych i płaskich. Pędzli szczecinowych używa się w technikach olejnych i temperowych. Do technik pokostowych i lakierowych w celu wygładzenia wierzchnich warstw olejnych używane są pędzle okrągłe i płaskie, tzw. fleisaki (wygładziki) o krótkiej, ale różnej wielkości szczeci borsuczej. W malarstwie zamiast pędzli używane są również wałki futerkowe przyspieszające pracę. Szczotka do tepowania służy do wykańczania powierzchni powłoki olejnej i klejowej, wyrównywania i tonowania. Oprócz wymienionych ? używane są jeszcze do robót specjalnych pędzle, tzw. konturowce, pisaki do liternictwa, artystyczne szczeciaki i inne Dobry pędzel uprzyjemnia pracę, dlatego też trzeba o niego dbać. Po użyciu należy go dobrze wymyć i zawiesić na sznurku. Do pędzli długo nie używanych należy często zaglądać, gdyż mogą być zniszczone przez mole. Pędzle po farbach klejowych myje się w wodzie z mydłem. Po wytrzepaniu zawiesza się na sznurku szczeciną w dół. Pędzle po farbach olejnych wyciska się z resztek farby i myje się w rozcieńczalnikach, np. w benzynie, nafcie, olejku terpentynowym, następnie przechowuje się je zanurzone włosem w dół w specjalnych naczyniach w wodzie (tylko samą szczeć) tak, aby nie dotykały dna naczynia. Pędzle zaschnięte moczy się w octanie butylu, amylu, benzenie, w mydlanej wodzie, w których to roztworach ugniatane miękną.

Komentarze (0) 05.06.2009. 13:42

Siena w malarstwie

Siena naturalna zawiera w swym składzie związki żelaza, kwas krzemowy, kaolin i tlenki manganu. Do celów malarskich używana jest od czasów starożytnych. Jako farba olejna zużywa około 180% oleju, schnie dosyć wolno. Występuje w jasnych i ciemnych tonach i w tych ostatnich jest najtrwalsza. Jest pigmentem pół przejrzystym. Ze względu na nadmierne zużycie oleju, który przyczynia się do pociemnienia malowidła, lepiej jest rozcieńczać ją werniksem terpentynowym. Przepalona siena naturalna zmienia kolor na laserunkowy brązowo czerwony pigment. Najpiękniejszych odcieni nabiera po dokładnym utarciu pigmentu. Nadaje się do użytku we wszystkich technikach malarskich.

Komentarze (0) 05.06.2009. 13:00