Obrazy olejne

Malarstwo olejne - początki

Technika olejna pozwalała na wprowadzenie zmian w toku pracy, umożliwiała stosowanie większego bogactwa tonów i efektów powierzchniowych, delikatnych przejść między barwami i walorami.

Nadzwyczaj popularny w renesansie był fresk mokry (al fresco, buonfresco). Najwięksi mistrzowie renesansu pracowali także i w tej technice, między innymi Giotto, Masaccio, Leonardo, Michał Anioł, Rafael. Długo też używano techniki tempery na drewnie. Grunt składał się z kilku warstw. Ostatnią warstwę przygotowywano z wody klejowej, drobno mielonego gipsu i bieli ołowiowej. Na rysunek nakładano jednotonową, barwną podmalówkę i dopiero wykonywano malowidło. Pigmenty rozcierano z wodą, spoiwem było żółtko jaja kurzego. Farby nakładano trzema zasadniczymi warstwami od kryjącej do laserunkowej (przezroczystej). Czasem do spoiwa żółtkowego dodawano trochę oleju i substancji żywicznych.

Farby w technice temperowej schły szybko, co nie pozwalało na jakiekolwiek zmiany w raz położonej barwie. Całość malowidła musiała więc być zaprojektowana przed wykonaniem do najdrobniejszych nieraz szczegółów, a wykonanie wymagało dużego doświadczenia, pewnej ręki i oka. Dzieła XV wieku malowane są jeszcze w tej technice.

Przewrotu w dziejach malarstwa dokonał wynalazek techniki olejnej polegający na użyciu oleju jako spoiwa gruntu i barwników. Przypisywany jest artyście niderlandzkiemu XV wieku, Hubertowi van Eyckowi (przeszczepił ją na grunt włoski Antonello da Messina). Malowidło takie schło dłużej, pozwalało na wprowadzanie pewnych zmian w toku pracy, umożliwiało zastosowanie większego bogactwa tonów i efektów powierzchniowych. Pozwalało na miękkie, delikatne przejścia między barwami i walorami, na zacieranie konturów, na nakładanie na siebie, po wyschnięciu, dowolnej liczby warstw. Początkowo technikę olejną stosowano na drewnie, a w II poł. XVI wieku pojawia się dopiero podobrazie z płótna lnianego naciągniętego na drewniane ramy.

W technice olejnej w renesansie stosowano warstwowy sposób nakładania farb. Na zagruntowane podobrazie nakładano barwną podmalówkę za pomocą farb kryjących łub silnie rozrzedzonych olejem, a na niej wykonywano malowidło farbami o słabych własnościach krycia z dużą ilością spoiwa olejnego.

Farby słabo kryjące pozwalają przenikać światłu i powstaje efekt o wiele większej złożoności i głębi tonu barwnego niż wtedy, gdy się kładzie jednorazowo grubą warstwę farby. Plama wibruje, mieni się, zachowuje czysty ton, choć często tak głęboki, że trudny do określenia. Są to tak zwane laserunki , a efekt jest tym ciekawszy, im więcej jest warstw. Podmalówka o określonej barwie nadawała ogólny ton kolorystyczny całemu malowidłu. Po wyschnięciu ostatniej warstwy stosowano werniks końcowy .

Eksperymentatorem w dziedzinie technik był Leonardo da Vinci. Często jego nie sprawdzone w efekcie końcowym próby kończyły się tragicznie: malowidło w sali Signorii we Florencji (Bitwa pod Anghiari), wykonane z użyciem preparatów żywicznych, spłynęło ze ściany, gdy podgrzewał je, by przyspieszyć schnięcie, niszczeje coraz bardziej Ostatnia Wieczerza w Mediolanie namalowana olejno na tynku.

13.06.2009. 11:12

Komentarze

Ten temat nie został jeszcze skomentowany