Farby olejne

Farby olejne w różnej postaci weszły do użycia w XIV w. Przyjęło się, że w piętnastym wieku wzrosła ich popularność i rozpoczął się rozwój malarstwa olejnego . Wcześniej, przed ich pojawieniem się, artyści sięgali najczęściej po tempery na bazie medium złożonego ze zmieszanego pigmentu i jajka. Farby olejne z czasem wyparły techniki temperowe, a przyczyniły się do tego ich dużo lepsze właściwości: bardzo duża wszechstronność i uniwersalność, bogactwo koloru, subtelność wyrazu, a także dłuższy czas schnięcia, co pozwalało malarzom mieszać ze sobą farby i poprawiać je z większą precyzją. Łagodne, nienagannie wymodelowane kształty charakterystyczne dla epoki renesansu prawdopodobnie nie byłyby możliwe do uzyskania bez użycia farb olejnych i wykorzystania ich artystycznego potencjału. Początkowo, przygotowywaniem i wytwarzaniem farb olejnych zajmowali się w studio malarskim praktykujący tam uczniowie. Pod koniec XIX wieku zaczęły pojawiać się w Europie pracownie farb, oferujące media poddane już wstępnej obróbce, m.in. wstępnie utarte. O ile farby olejne przechodziły w historii różne etapy rozwoju i udoskonalania, to jednak nie ulega wątpliwości, że produkty oferowane malarzom dzisiaj w znacznym stopniu przewyższają jakościowo te, które były dostępne wieki, pokolenia, czy nawet dziesięciolecia temu. Dlaczego? Nowe, bardziej trwałe materiały, zaawansowane technologicznie procesy wytwórcze, a także gromadzona przez lata wiedza fachowa i doświadczenie producentów dały w efekcie farby, których jakość jest w stanie sprostać nawet najbardziej wyszukanym potrzebom dzisiejszych artystów malarzy.

Komentarze (0) 02.07.2009. 02:37

Malarstwo olejne

Malarstwo olejne jest techniką, w której pigmenty są łączone poprzez oleje i żywice. Od kiedy powstają Obrazy olejne - to może być trudne do ustalenia, ponieważ ta technika stopniowo ewoluowała od tłustych temper. Panuje opinia, że ta technika jest rozwijana od okresu późnego gotyku XIVw. Używał jej jako pierwszy - Jan van Eyck. Nie jest to prawdą, ponieważ połączone warstwy oleju były wykorzystywane już w średniowieczu, np. w malarstwie mistrza Theodoric.

04.06.2009. 23:28

Ucieranie farb olejnych

Zapoznajmy się pokrótce z produkcją farb olejnych.

Proces ręcznego ucierania farb w dawnych wiekach zastępują dzisiaj szybkobieżne za pomocą kuranta maszyny. Najpierw pigment mieszany jest mechanicznie z olejem na gęste ciasto, a potem przepuszczany między walcami maszyny, gdzie zostaje utarty. Ręczne ucieranie farby zabiera dosyć dużo czasu lecz ma dodatnie strony, gdyż malarz może sam decydować o właściwościach farb, jakie mu są potrzebne do jego zamierzonej pracy, a więc o wyborze pigmentu, oleju, żywic, balsamów itp., jak również o jakości i częściach wagowych czy objętościowych. Ucieranie przeprowadza się na dokładnie płaskiej płycie z porfiru, płycie szklanej zamatowanej, szklanym stożkowym rozcierakiem (kurantem) o podstawie płaskiej, zamatowanej. Najpierw pigment miesza się ze świeżo tłoczonym na zimno olejem na gęstą pastę, a następnie przy nieznacznym ogrzaniu przechowuje się go w słoikach zamkniętych bez dostępu światła. Po kilku dniach farbę tę uciera się ponownie z olejem lnianym. Świeżo tłoczony olej, rzadki, przyjmuje więcej pigmentu niż olej wystany lub przegotowany. Ucieranie odbywa się częściami, przy użyciu małej ilości farby rozprowadzanej cienko po powierzchni płyty przez rozcieranie ruchem półokrągłym. Kilkakrotnie powtarzane rozcieranie daje drobne ziarno. Farby olejne różnie absorbują olej (zob. tabele), ucierane bez żadnych dodatków tworzą malaturę na ogół nie pękającą. Zbyt duży dodatek oleju nie sprzyja trwałości powłoki. Dodatek zaś oleju makowego powoduje wolniejsze schnięcie, dając powłokę bardziej miękką, którą można malować tylko jednowarstwowo.

Właściwości bardziej matowych nabiera farba przy ucieraniu z dodatkiem 2% wosku rozpuszczonego w terpentynie na pastę. Nadmiar wosku powoduje pękanie powłoki przy zmianach temperatur. Niewielki dodatek wodorotlenku glinu lub talku zapobiega galaretowaceniu farb w tubach, schnięciu, oddzielaniu się oleju od pigmentu oraz tworzy nieznaczną matowość powłoki. Dodane w postaci werniksów olejnych żywice zwiększają laserunkowość farb, nie marszcząc ich powłok, które dobrze schną. Zbyt duży dodatek damary i mastygsu opóźnia schnięcie farb, tworzy powłokę zbyt miękką. Żywice, balsamy i oleje przyczyniają się do tworzenia powłok połyskujących. Dodatek sykatyw podczas malowania powinien być znikomy.

Komentarze (0) 06.06.2009. 01:29

Technologiczny aspekt malarstwa

Całe dawne malarstwo od starożytności począwszy posługiwało się farbami pochodzenia mineralnego, zwierzęcego i roślinnego oraz technologiami opartymi na materiałach naturalnych. Artysta sam wszystko przygotowywał: podobrazie, zaprawy, farby i werniksy do wykonania dzieła. Ten sposób pracy i realizacji dzieła zapewniał im trwałość i blask, który do dziś dnia podziwiamy z wyjątkiem takich wypadków, gdy artysta nie mógł przewidzieć wszystkich warunków, w jakich dzieło ma trwać, albo eksperymentował, przykład: Leonarda da Vinci Ostatnia wieczerza i Bitwa pod Anghiari.

Generalne niebezpieczeństwo dla trwałości dzieł sztuki zarysowało się z chwilą powstania przemysłu farb i spoiw malarskich coraz więcej posługującego się składnikami wytwarzanymi przez nową chemię. Od XIX w. notuje się wypadki samouszkodzenia, a nawet zniszczenia dzieła, na skutek użycia przez artystę nowości handlowych produkowanych przez przemysł materiałów malarskich. Znamy wiele przykładów dzieł, które z upływem czasu utraciły pierwotną barwę i blask zarówno na skutek zastosowania niewłaściwej zaprawy, jak i fabrycznych niedoskonałych farb. Eugene Delacroix w okresie malowania obrazu Rzeź na Chios pozostawał w wielkiej biedzie i kupował wtedy od handlarzy najtańsze farby, w rezultacie czego dzieło to znajdujące się w Luwrze utraciło pierwotne barwy. W Polsce w podobny sposób niemal całe dzieło Stanisławskiego, który w swej pracy nie przywiązywał wagi do spraw technologii, niszczeje.

Dzisiaj czytamy w naszej prasie doniesienia muzeologów i historyków sztuki o niebezpieczeństwie grożącym współczesnemu malarstwu, istnieje obawa, że może nie przetrwać ono nawet kilkudziesięciu lat. Nowe wspaniałe materiały malarskie i technologie nie sprawdzone upływem czasu same w sobie kryją niebezpieczeństwo. Powiększa je skłonność artystów do tworzenia dzieł w technikach mieszanych i w eksperymentach technologicznych. Muzeolodzy znają już i cytują przykłady dzieł współczesnych, w których zaobserwowano w ciągu kilku lat zachodzące niekorzystne zmiany. Niektórzy znawcy podają, że nawet dzieło Picassa nie jest wolne od tego niebezpieczeństwa.

Konserwacja dzieł sztuki już napotyka i będzie miała coraz więcej trudności nie tylko z rozpoznaniem technologii dzieła, ale z właściwym zakonserwowaniem go lub odnowieniem.

Komentarze (0) 06.06.2009. 01:55