Obrazy olejne

Obrazy na drewnie

Tkanka drewna składa się z ok. 50% celulozy (błonnika), od 22—28% chemicelulozy (substancja zbliżona do celulozy), 24—27% ligniny oraz wody. Deska drewniana służyła od najdawniejszych czasów za podłoże pod obrazy sztalugowe. Znane są nam malowidła na sarkofagach egipskich pochodzących ze średniego państwa, portreciki z Fajum wykonane enkaustyką i temperą na deskach cedrowych, cyprysowych, piniowych, a z zapisków Pliniusza dowiadujemy się, że za jego życia najbardziej ceniono drewna cyprysowe, cedrowe, hebanowe, bukszpanowe i oliwkowe, jak również wymienia dąb, kasztan i orzech z podaniem wiadomości o właściwościach różnych gatunków drzew oraz o ich ochronie przed larwami owadów. Teofil w opisach pochodzących z IX w. podaje sposób sklejenia desek kazeiną. Cennino Cennini zaleca wygotować drewno przeznaczone na obrazy tak, aby po wyschnięciu nie nekałv oraz radzi naklejać na deski płótno. Leonardo da Vinci w traktacie o malarstwie z 1492 r. pisze o przygotowaniu desek do malowania. Między innymi radzi nasycać deski alkoholem, w którym jest rozpuszczony arszenik lub sublimat, by drewno uchronić przed larwami. Następnie radzi nacierać drewno gorącym olejem gotowanym, a po wyschnięciu nałożyć zaprawę z bieli ołowianej i werniksu. P e c h e c a (poł. XVII w.) i P a 1 o m i n a (pocz. XVIII w.) podają, że drewno napuszcza się czosnkiem, aby larwy nie czepiały się drewna, wtedy zaprawa klejowa przylega lepiej do deski. Na podstawie różnych dawnych informacji oraz ostatnich badań można sporządzić przybliżone zestawienie podstawowych gatunków drewna, używanych w różnych krajach do malarstwa od pocz. XIII do pocz. XVIII w. We Włoszech najczęściej używano drewna topolowego, rzadziej dębu, kasztanu, sosny, cedru, oliwki i orzechu. W Holandii typowym drewnem był dąb, w rzadkich wypadkach używano orzechu, lipy, sosny, jodły i mahoniu. W Niemczech najbardziej rozpowszechnione były sosna, lipa, dąb i buk. We Francji i w Anglii najczęściej stosowano dąb, mniej orzech. W Czechosłowacji najczęściej spotyka się deski lipowe. Od końca XIV w. zaczęto również używać desek drzew iglastych, jak sosna, świerk i modrzew. Drewno dla celów malarskich wymaga specjalnego przygotowania i zabezpieczenia. Posiada szereg wad, które trzeba usunąć. Ważną rzeczą jest dobór takiego gatunku drewna, które w najmniejszym stopniu kurczy się i nie wypacza. Miękkie drewna drzew liściastych, jak topola, lipa, olcha, kasztan i in., są bardziej wrażliwe na działanie wilgoci, zmiany swojej objętości i częściej pękają niż drewna drzew iglastych zawierające żywicę, jak sosna, modrzew i in. Z desek drzew iglastych eliminujemy substancje żywiczne pocierając je acetonem, a następnie pokrywając szelakiem. Już bardzo dawno stwierdzono, że najlepszym materiałem, który nie paczy się i posiada jeszcze inne zalety, jest drewno dębowe i mahoniowe, nadające się najlepiej na podkłady dla obrazów. Dawni mistrzowie holenderscy malowali na wyługowanych deskach pochodzących ze starych okrętów, skrzyń i beczek i dlatego ich obrazy odznaczają się trwałością. Surowe drewno musi być odpowiednio wysuszone, cięte promieniowo na deski i wygładzone, następnie zaimpregnowane olejem lnianym albo najlepiej obecnie stosowanymi syntetycznymi żywicami poliakrylowymi lub fenolowo formaldehydowymi. Drewno po tym zabiegu staje się twardsze, nie pęcznieje ani nie paczy się. Można go już pokryć zaprawą pod malowidło. Obrazy stare malowane na deskach wymagają pewnej konserwacji. Najczęściej deska paczy się na skutek zmian w naprężeniach w związku z higroskopijnością drewna. Zabezpieczyć można takie malowidło przez usztywnienie na parkiecie. Na odwrotnej stronie deski przykleja się w równych odstępach listwy. Ruch deski odbywa się głównie w kierunku poprzecznym do włókien, dlatego listwy w tym kierunku umocowuje się luźno „na jaskółczy ogon". Wykrzywionej deski nie powinno się wyprostowywać zbyt gwałtownie. Należy zwilżyć jej odwrotną stronę i stopniowo obciążać. Obustronne gruntowanie nowej deski często zapobiega późniejszemu paczeniu się. Drewno zaatakowane pleśnią i grzybem oraz przez larwy owadów powoduje próchnienie, powstają liczne otworki, z których sypią się trociny. Większa wilgotność w pomieszczeniu przy podwyższonej temperaturze sprzyja rozwojowi żywych organizmów. Można je zniszczyć lub zabezpieczyć się przed nimi przez wstrzykiwanie do otworów deski 1% roztworu sublimatu rozpuszczonego w alkoholu lub kołatkozolem. Konieczne są dalsze zabiegi konserwatorskie. Deski drzew iglastych posiadające żywicę na ogół nie są narażone na tego rodzaju zniszczenie. Obrazy na płótnie zaczęto malować dopiero w renesansie, płótno stopniowo wyparło deskę, jednak jeszcze w XVII i XVIII w. używano do malarstwa desek, potem zaczęło już panować malarstwo na płótnie.

Komentarze (0) 05.06.2009. 13:35

Podobrazia w malarstwie olejnym

Podobrazie jest to materiał powleczony odpowiednią zaprawą, na którym maluje się obraz, stosując różne techniki malarskie. Podobraziem może być drewno, sklejka, płyty pilśniowe, płótno lniane, papier, pergamin, tektura, płytki kościane, skóra, metal, szkło, porcelana, mur, tynkrni inne.rnCzłowiek pierwotny rozpoczął swą historyczną działalność artystyczną rysując, malując lub ryjąc na kamieniu albo w grotach na ścianach skalnych, które służyły mu jako podobrazie. W następnych epokach, aż po dzień dzisiejszy, kiedy powstały na świecie szkoły malarskie, rozwinęły się nowe techniki malarskie, zaczęto stosować różne materiały służące jako podobrazie.

Komentarze (0) 05.06.2009. 13:10