Obrazy olejne

KAZEINA I TEMPERA KAZEINOWA

TECHNIKA WAPIENNA I WAPIENNOKAZEINOWA

Technika wapienna jest trwała, nierozmywalna, odporna na wilgoć, można ją stosować na suchym i wilgotnym tynku, w zamkniętych pomieszczeniach i na zewnątrz. Za pomocą tej techniki można też malować na ścianach drewnianych.

Do malowania jako spoiwo stosuje się wapno gaszone. Najlepsze jest takie, które przez kilka lat było zakopane w ziemi. Wapno takie ma dużą spoistość.

Zaprawa: mleko wapienne (wapno gaszone rozmieszane w dużej ilości wody).

Mleko wapienne miesza się z farbami odpornymi na alkaliczne działanie wapna. Pigmenty rozrabia się osobno z wodą, a potem miesza z mlekiem wapiennym. Do malowania farbami wapiennymi nadają się najlepiej następujące pigmenty: ultramaryna niebieska i ultramaryna zielona, czerwień żelazowa, caput mortuum, ugry, sjeny, umbry i inne. Farbę białą stanowi samo mleko wapienne, które silnie rozjaśnia farby, a po wyschnięciu dobrze kryje. Przed malowaniem w gorącym dniu dobrze jest namoczyć powierzchnię tynku w celu opóźnienia schnięcia malowidła. W tym celu można też dodać do farb wapiennych sól kuchenną lub chlorek wapnia. Po wyschnięciu malowidła ukazuje się obraz w kolorach jasnych (pastelowych). Należy pamiętać, że świeżo gaszone wapno jest dużo mniej spoiste i dlatego dla zwiększenia spoistości dodaje się do mleka wapiennego oleju lnianego lub mleka krowiego. Jest to tzw. wapienna kazeina. Dodaje się też kazeiny, tj. sernika rozpuszczonego w rozczynie boraksu. Farba wapienna w połączeniu z kazeiną tworzy malowidło bardzo trwałe, odporne na wilgoć i nierozmywalne. Jest to tzw. technika wapiennokazeinowa. Można w technice wapiennokazeinowej zastosować metodę kombinowaną, np. pogruntowanie odbywa się mlekiem wapiennym, większe płaszczyzny lub tła wykonuje się farbami wapiennymi, a ornamenty farbami kazeinowymi. Podobnie postępować można również np. w malowidłach pejzażowych; dalekie plany można malować na tynku farbami wapiennymi, gdyż dają one obraz rozjaśniony, bliższe zaś — farbami wapiennokazeinowymi i kazeinowymi, które dają intensywne barwy. W samej technice kazeinowej rozjaśnianie farb odbywa się najczęściej przy użyciu bieli cynkowej. Zaznaczyć należy, że pędzle, zwłaszcza po użyciu z wapnem, myje się starannie mydłem, a następnie po wysuszeniu macza się włos w oleju makowym i wyciera szmatką. Wapno niszczy włos i dlatego dobrze jest pędzle w taki sposób konserwować.

Komentarze (0) 09.06.2009. 17:14

TECHNIKA TEMPEROWA

Na suchym tynku można malować temperami tłustymi, które są niezmywalne i nie przewodzą wilgoci. Na tynku narażonym na wilgoć maluje się przewodzącymi wilgoć temperami chudymi. Temperę taką dobrze jest zabezpieczyć przed gniciem na tynku, dodając do niej 2°/o formaliny. Malowidło takie po pewnym czasie staje się niezmywalne (por. Techniki malarskie, Tempera). Technika kazeinowa należy do technik trwałych. Farbami kazeinowymi można malować na papierze, tekturze, drewnie, płótnie i na suchym tynku. Farby kazeinowe po wyschnięcu nieco jaśnieją. Zaprawa; suchy tynk, drewno lub płótno powleka się rozcieńczonym spoiwem kazeinowym lub na tynku rozprowadza się pokost rozcieńczony terpentyną.

• a) spoiwo:
  • odtłuszczony nie solony ser krowi 1 kg
  • boraks 15 dkg
  • pokost polimeryzowany 10—20. dkg
  • kwas karbolowy 5 cm*.
  Do sera przetartego przez sito wsypuje się boraks i zalewa 0,5 litra wody. Po kilku godzinach tworzy się jednorodna masa, do której dodaje się 10—20 dkg pokostu dokładnie całą zawartość mieszając. Boraks może być na gorąco rozpuszczony w wodzie, a następnie zalewa się nim ser. Kazeina ma tworzyć średnio gęstą masę. Do malowania miesza się kazeinę z pigmentem i rozcieńcza wodą. Próby stopnia sklejenia farby należy wykonać na papierze. Farba przeklejona będzie pękać, nie doklejona będzie się ścierać. Należy dodać, że im więcej pokostu zawiera spoiwo, tym mniej rozmywalne będzie malowidło. Spoiwo przechowuje się w zamkniętych naczyniach w celu uniknięcia tworzenia się kożuchów.
• b) V2 kg sera białego krowiego rozgnieść i przetrzeć na tarce, następnie dać tyle woćly, by otrzymać masę serowatą gęstości tęgiej śmietany, po czym ok. 60 dkg wody przegotować i wsypać łyżkę węglanu amonu, a po rozpuszczeniu wlać do masy serowatej, długo mieszając. Jeżeli spoiwo jest zbyt gęste, to można dolać wody. Po zagrzaniu kazeiny można dolać 5 łyżek oleju lnianego, lub pokostu mieszając dokładnie. Następnie wlać 5 cm3 kwasu, karbolowego. Malowidło, zależnie od zawartości oleju lub pokostu lnianego, jest mniej lub więcej rozmywalne. Spoiwo miesza się z pigmentem, rozcieńczając farbę wodą.

Uwaga: plamy i smugi na ścianach mogą występować z powodu użycia złej farby (pigmentu), tzn. źle utrwalonego barwnika na podłożu. Farba ta po zmieszaniu ze spoiwem częściowo tworzy w spoiwie zawiesinę, a częściowo rozpuszcza się w niej. Wszelkie przecieranie farby przez sito nie jest skuteczne. Przy użyciu tej farby należy lekkimi uderzeniami pędzla (stylowca) po ścianie zagubić plamy (lżejsze uderzenia dają jaśniejsze tony, mocniejsze uderzenia dają tony ciemniejsze). Czynność tę należy wykonywać starannie i z pewnym wyczuciem. Aby zapobiec tworzeniu się plam i smug, stosujemy rozpylanie farby przy użyciu pistoletu, które może złagodzić lub całkowicie zagubić niepożądane ślady na warstwie malowidła. Podobne smugi może spowodować np. dodatek do farby zbyt starej bieli cynkowej lub też niejednolity tynk.

Komentarze (0) 09.06.2009. 17:12

TECHNIKA KLEJOWA

Technika klejowa jest tania, mało trwała, rozpuszczalna w wodzie i przewodząca wilgoć. Stosowana jest najczęściej do malowania ,dekoracji teatralnych, mieszkań na suchym tynku.

• a) 1 kg szarego mydła rozpuścić w 10 litrach wody na gorąco. Można dodać roztworu ałunu. Grunt należy przecedzić. Można użyć też mleka rozwodnionego w stosunku 1 :4. Ściany zaprawia się też mlekiem wapiennym z dodatkiem małej ilości szarego mydła,
• b) płótno powleka się rozwodnionym roztworem, a następnie przesianą kredę pławioną rozrabia się w wodzie na gęstą masę, po czym dolewa się spoiwo klejowe. Tak przygotowaną zaprawą za pomocą płaskiego pędzla powleka się cienko powierzchnię płótna.

Uwagi: Namydlenie ściany zabezpiecza przed szybkim i niejednolitym wchłanianiem farby przez podłoże, zapobiega powstawaniu plam (niejednolitej barwy). Po wyschnięciu namydlonej ściany wykonujemy malowidło. W celu zneutralizowania alkaliów tynkowych (przy tynkach nowych, wilgotnych) stosuje się pokrycie tynku roztworem ałunu lub roztworem kwasu solnego.

Spoiwo: 1 kg kleju stolarskiego zalewa się 1,5 litra wody i moczy się przez parę godzin, a następnie rozpuszcza się go na spokojnym ogniu w kąpieli wodnej dokładnie mieszając. W osobnych naczyniach rozrabia się farbę z wodą, do której wlewa się klej w ilości 5—15% zależnie od rodzaju farby.

Do gorącego kleju można dodać pokostu lub olej lniany w ilości do 20% i amoniak do 10% w celu lepszego związania pokostu z klejem. Aby uchronić spoiwo przed szybkim psuciem się, dodaje się do 3% wody karbolowej. Spoiwo rozcieńcza się wodą.

Farbę przeklejoną możemy rozpoznać po pianie tworzącej się na powierzchni farby, nie doklejona zaś farba jest gęsta, a dobrze sklejona ścieka ciągnąc się po zanurzonym w farbie pędzlu. Próbę sklejenia należy jednak wykonać na kawałku szorstkiego papieru.

Należałoby wspomnieć o tzw. malowaniu "patronowym". Polega ono na tym, że na gładko pomalowaną ścianę za pomocą szablonów (wycięte ornamenty, wzory w kartonie natłuszczonym lub preszpanie) wprowadza się inne kolory. Inny sposób polega na stosowaniu wałeczków gumowych powycinanych we wzory, za pomocą których można przenieść ornament na ścianę malowaną w jednolitym kolorze.

Do wykonywania szablonów nadają się najlepiej sztywne kartony rysunkowe (bristoi), które za pomocą pędzla napuszcza się pokostem obustronnie, a następnie suszy się przez kilka dni, wiesza kartony na sznurku i przypina je łapkami. Można też jeszcze powlec je farbą olejną (pokost z umbrą). Szablony wycięte nożykami z tak przygotowanego kartonu są trwałe, odporne na wilgoć. Na marginesie szablonu znaczy się kolory i numer wzoru według projektu, co umożliwia zachowanie pewnego porządku i ułatwia odszukanie szablonu przy większej ilości wzorów.

Nakładanie farb (płaszczyzn) w jednolitym tonie odbywa się za pomocą pędzla. Obecnie stosuje się coraz częściej pokrywanie dużych płaszczyzn i form wklęsło-wypukłych farbą za pomocą natryskiwania. Do tego celu służą specjalne aparaty natryskowe, pistolety elektryczne i butlowe malarskie. Farba odpowiednio przygotowana zostaje pod ciśnieniem rozpylona i w postaci cząsteczek pokrywa równomiernie płaszczyznę, a także fragmenty mniej dostępne dla pędzla — wypukłości i wklęsłości ściany. Ponadto można spryskiwać ścianę farbą przez szablony.

Do wyciągania różnych pasków prostych i łukowatych używa się linii drewnianej cienkiej i giętkiej, skośnie ściętej jednostronnie brzegiem. Oprócz tego używa się pędzla szczecinowego płaskiego najlepiej wyrobionego (zaokrąglonego brzegiem). Do wyciągania pasków trzeba mieć jednak dużo wprawy. Przy wyciąganiu linii łukowatych malarz trzyma linię za jej koniec jedną ręką, a druga osoba trzyma drugi koniec linii w ten sposób, aby linia zachowała odpowiedni łuk. Linia krawędzią zawsze przylega do ściany. Proste paski wyciąga się bez pomocy drugiej osoby.

Komentarze (0) 09.06.2009. 17:08

PRZYGOTOWANIE TYNKU POD MALOWIDŁO DEKORACYJNE

Stare warstwy farby usuwa się ze ściany przez namoczenie jej wodą i zeskrobanie szpachlą. Po zagipsowaniu dziur tynk pociąga się zaprawą. Większe uszkodzenia tynku, ubytki, wypełniamy po namoczeniu zaprawą wapienno-piaskową (1 cz. wapna gaszonego, 2* cz. drobnoziarnistego piasku i woda). Nanoszenie zaprawy powinno się odbywać 2 lub 3-krotnie cieńszymi warstwami. Ostatnią warstwę po skropieniu wodą wyrównuje się (wygładza) packą drewnianą. Mniejsze ubytki uzupełnia się zaprawą gipsowo-piaskową (l cz. gipsu, 1 cz. piasku i woda) o gęstości rzadkiego ciasta. Zaznaczyć należy, że przy sporządzaniu gips sypie się zawsze do wody, a nie odwrotnie.

Po naprawieniu uszkodzeń tynku ścianę pociąga się zaprawą, która zapobiega tworzeniu się plam na warstwie farby. Po tym zabiegu wsiąkanie wilgoci w tynk jest bardziej jednolite. Najczęściej stosowaną zaprawą jest roztwór wodnego szarego mydła (0,1 kg mydła, 10 1 wody) do ścian świeżo tynkowanych, zaś 0,25 kg — 0,4 kg mydła na 10 litrów wody do starych tynków. Mydło rozpuszcza się w gorącej wodzie, a następnie cedzi się przez gęste sito. Ściany powleka się zaprawą za pomocą ławkowca. Zamiast mydła można użyć chudego mleka rozcieńczonego wodą (2 litry mleka, 1 litr wody). Przy malowaniu farbą emulsyjną konieczne jest usunięcie starej farby i umycie ścian roztworem szarego mydła.

Jeśli trudno jest farbę usunąć, trzeba zastosować sposób przypalania płomieniem lub przez ługowanie. Stare farby lakierowe lub pokostowe można zeskrobać ze ściany szpachlą po uprzednim nagrzaniu ściany płomieniem ze specjalnego palnika. Gdy to nie pomoże, wtedy stosuje się ługowanie.

Potłuczoną sodę żrącą wrzuca się do garnka żelaznego, zalewa gorącą wodą i gotuje przez pewien czas. Następnie za pomocą pędzla z włókien roślinnych powleka się tym roztworem powierzchnię ściany, którą mamy oczyścić. Po upływie około godziny ścianę zmywa się gorącą wodą, wskutek czego warstwa lakieru lub farby olejnej będzie odpadać. Do powyższego roztworu sody można dodać również roztwór szarego mydła (20 dkg sody żrącej rozpuścić w jednym litrze wody; roztwór ten miesza się w różnych ilościach z roztworem szarego mydła). Łagodniej działa soda oczyszczona (kwaśny węglan sodowy, dwuwęglan sodowy) niż soda żrąca. Po przemyciu ściany gorącą wodą, usuwa się stare malowidło za pomocą szpachli.

Jeżeli stare malowidło nie schodzi, to powtarza się tę czynność jeszcze raz. Po usunięciu malowidła powleka się ścianę wodą zakwaszoną octem, aby zneutralizować działanie alkalicznego ługu. Ługiem należy posługiwać się ostrożnie, gdyż przeżera skórę.

Stosuje się również zamiast ługowania zmywacze-rozpuszczalniki, w których skład wchodzą spirytus denaturowany, aceton, benzen, octan anylowy i parafina. Parafina ma właściwość wiązania rozpuszczalników.

Często bywa, że ściany, a najczęściej sufity, po zmyciu starej farby zachowują plamy (szare, żółte), które później są widoczne na świeżych malowidłach. Tego rodzaju plamy występują zwykle w kościołach nad ołtarzami, na dworcach kolejowych, pod wpływem unoszącego się czadu ze świec i pieców, dymów z papierosów itp., a także pod wpływem wilgoci. Plamy i zacieki można zniszczyć i izolować, stosując, po starannym zeskrobaniu farby starej i wymyciu ściany oraz wysuszeniu, jeden z następujących zabiegów.

1. Ścianę powlec rozcieńczonym mlekiem, "zamleczyć" (3 litry mleka odtłuszczonego i V2 litra wody);
2. ścianę powlec rozwodnionym wapnem, "zaszarzyć";
3. ścianę powlec rozcieńczonym wapnem z dodatkiem spirytusu denaturowanego;
4. ścianę powlec rozwodnionym wapnem z pokostem (V2 wiadra wapna, 10 dkg pokostu, dopełnić wiadro wodą i dobrze zamieszać);
5. powlec ścianę rozcieńczonym wapnem z dodatkiem łajna krowiego — całość przecedzić;
6. powlec suchą ścianę rzadkim roztworem szelaku w spirytusie denaturowanym;
7. ścianę pokryć kilkakrotnie amoniakiem; każdorazowe pokrycie musi być wysuszone;
8. pokryć lakierem bezbarwnym rozcieńczonym nitrem (rozpuszczalnikiem).

Jeśli zagruntowanie ściany mlekiem jest niewystarczające, to powleka się miejsca zaplamione rozwodnionym wapnem. Zwykle wapno spala zaplamienia i malowidło wychodzi czysto bez plam. Jeśli zaplamienia są jednak zbyt silne i samo wapno nie wystarcza, to dodaje się do niego jeszcze trochę pokostu, który izoluje plamy od nowego malowidła. Podobnie izoluje szelak. Użycie rozcieńczonego wapna z dodatkiem łajna krowiego jest silnym zabiegiem i stosuje się go rzadko.

Najlepiej jednak wykonać wpierw małe próby na ścianie, a po wyschnięciu zamalować kolorem kolejno dwa razy. Jeśli plamy nie pokazują się, to zabieg jest udany i można podobnie usunąć inne. Po zagruntowaniu całej ściany można przystąpić do malowania.

Ze względu na zachodzące reakcje chemiczne, malując na tynkach, nie można używać dowolnych środków wiążących oraz dowolnych pigmentów. Aby zneutralizować działanie świeżego ługu tynkowego, stosuje się roztwory ałunu, kwasu solnego i chlorku amonu. Spoiwa i pigmenty używane do malowania na tynkach muszą być trwałe i przed użyciem zbadane chemicznie. Malowidła na tynku olejne, woskowo-olejne, temperowe tłuste lub lakierowe są niezmywalne, nie przewodzą wilgoci, zamykają pory w tynku i ściana wtedy "nie oddycha". Techniki te stosuje się tylko na suchych tynkach, w suchych pomieszczeniach.

Malowidło po wyschnięciu musi mieć pewną elastyczność, tzn. nie może odstawać od podłoża ani pryskać. Zależy to od stopnia sklejenia farby (środków wiążących). Dobre malowidło jest związane z podłożem i może być tylko zdjęte przez zeskrobanie lub zmycie.

Artysta, znając właściwości technik malarstwa dekoracyjnego, wybiera jedną z technik odpowiednią do podłoża, na jakim ma malować, oraz dostosowuje się do warunków wewnętrznych obiektu.

Artysta przygotowuje projekt malowidła ściennego w odpowiedniej skali, następnie według oryginału wykonuje węglem lub ołówkiem w skali 1 :1 konturowy rysunek na arkuszach papieru pakowego. Za pomocą radełka (kółeczka zębatego oprawnego w rączkę drewnianą) dziurkuje kontur rysunku na podłożonym kocu. Drobne zakręty konturowe uzupełnia się dziurkując większą igłą. Następnie arkusze konturowe zawiesza się na odpowiednio przygotowanym tynku i wykonuje tzw. przepróchę. Do tego celu potrzebna jest stara pończocha napełniona mielonym węglem drzewnym. Należy unikać używania czerni (sadzy), gdyż ta brudzi tynk, uniemożliwiając malowanie. Najlepiej jednak taki węgiel zrobić samemu, spalając przy otwartym oknie gazetę. Otrzymany węgiel kruszy się. Przez lekkie uderzenia taką poduszką napełnioną węglem po podziurkowanej powierzchni konturowego rysunku, węgiel przenika przez rzadką pończochę i pozostawia ślad na świeżym tynku. Teraz artysta według projektu ustala tzw. "paletę", to znaczy przygotowuje farby do malowania tynku. Pigmenty miesza ze spoiwami, następnie po wysuszeniu nad piecykiem elektrycznym bada dokładnie barwę i siłę sklejenia farb, malując nimi skrawki papieru. Farb klejowych i kazeinowych należy raczej nie doklejać niż przeklejać, gdyż przeklejone farby mogą po pewnym czasie pękać na tynku. Farby wapienne będą się mniej lub więcej ścierały, dopiero po doklejeniu, np. kazeiną, będą się utrwalały.

Orientacyjną barwę farby dobrze jest znaczyć na boku puszki blaszanej, w której przechowuje się rozrobioną farbę.

Wadliwie wykonane malowidło na małej powierzchni tynku można częściowo lub całkowicie usunąć przez delikatne pocieranie ściany kamykami pumeksowymi (płaskimi osełkami), papierem ściernym itp. Następnie ścianę przeważnie pokrywa się farbą (kolorem tła — ściany) i wykonuje się ponownie malowidło.

Komentarze (0) 09.06.2009. 17:03