Obrazy olejne

Malowanie pastelami

Trudno określić początek powstania techniki pastelowej, ale może się datować od czasu wykrycia w ziemi glinki tłustej o zabarwieniu czerwonymi tlenkami żelaza. Jest to naturalny pastel. Obecnie używany do rysunków pastel wyprodukowany jest sztucznie. Techniki pastelu zaczęto używać już w pierwszej połowie XVII w. we Włoszech, gdzie rozpowszechnił się portret pastelowy. W XVIII w. pastel był techniką modną przeważnie we Francji, a w połowie XIX w. rozwijało się malarstwo pastelowe portretowe i rodzajowe. W Polsce znane są w tej technice prace Wyczółkowskiego i Wyspiańskiego. Farby pastelowe zbliżone są do suchej farby w proszku. Przylegają do zaprawy luźno, przez co wrażliwe są na uszkodzenia mechaniczne. Ze względu na to, że pastele nie posiadają spoiwa, które może chronić przed płowieniem, należy tu stosować światłotrwały pigment. Aby laseczkami pastelowymi można było rysować, pigment nasyca się nieznacznie środkiem wiążącym. Spośród różnych środków wiążących najlepszy jest tragant. Spoiwo do farb pastelowych:

• guma tragantowa 4—8 g
• woda przegotowana 1 litr

Guma tragantowa występuje w sprzedaży w płatkach, w pyle zaś sprzedawana jest zwykle fałszowana. Guma tragantowa jest trudno rozpuszczalna i należy ją rozpuszczać w ciepłej wodzie i trzymać przez 24 godziny w ciepłym miejscu, po czym przecedzić przez szmatkę. Pigment należy utrzeć z wodą na kit i wysuszyć, a następnie rozetrzeć na pył. Pigment utarty ze spoiwem ma tworzyć masę gęstości kitu do okien. Pigment musi być uprzednio zbadany pod względem trwałości na światło i reakcji na utrwalanie.

Inne spoiwa do farb pastelowych:

• Guma arabska 2*1* z dodatkiem miodu, aby laseczki pastelowe pozbawić kruchości.
• Żelatyna w stężeniu 3Ve.
• Odtłuszczone mleko — spaja bardzo słabo.
• Roztwór mydła.
• Rozcieńczona emulsja temperowa.
• Woda z miodem.
• Emulsja woskowa — najlepsza z powyższych spoiw.

Rurki mosiężne lub szklane o odpowiedniej długości i grubości napełnia się utartą farbą i wypycha patyczkiem na szybkę szklaną. Jeśli okaże się, że pastel jest twardy, to należy podczas ucierania pigmentu ze spoiwem dodać wody. Aby otrzymać pastel w odcieniach, miesza się pełny kolor pigmentu z podobnie utartą ze spoiwem chemicznie czystą kredą szlamowaną i zależnie od ilości dodanej kredy otrzymuje się tony jaśniejsze. Zaznaczyć należy, że kreda przy utrwalaniu obrazu ciemnieje. Znacznie odpowiedniejsza jest biel cynkowa, biel tytanowa i litopon. Produkowane bywają zestawy pastelowe w ilości nawet 100 sztuk. Cała masa półtonowych pasteli zwykle okazuje się nieprzydatna, bezużyteczna.

Powierzchnia płótna, tektury czy papieru do pasteli musi być równa i włochata (szorstka). Pewną szorstkość powierzchni możemy otrzymać przez przetarcie jej papierem ściernym, albo możemy pokryć ją klejem i posypać miałkim piaskiem lub pyłkiem sukiennym. Można też zastosować specjalną zaprawę pod pastel, podobnie jak się przygotowuje ją do malarstwa olejnego (woda klejowa, biel cynkowa, gips, kreda). Dodatek miałkiego piasku lub mąki marmurowej do zaprawy czyni powierzchnię podobrazia bardziej szorstką. W celu zabarwienia zaprawy dodaje się pigment odpowiedniej barwy. Stosowane też są specjalne papiery o powierzchni aksamitnej, tzw. welwetowe, znane jako papiery pochodzenia francuskiego. Pastelami rysuje się lekko i swobodnie tak, aby nie przemęczać obrazu i nie wygładzać podłoża. Farby nakłada się również palcami, pędzlem, skórką — rozciera się je, aby uzyskać miękkie przejścia barwne.

Utrwalanie pasteli jest jednak trudne, gdyż obraz traci po takim zabiegu na wyglądzie i świeżości. Rysunki wykonane pastelami powinny być oprawione za szybą, która nie powinna przylegać do obrazu, aby pył z pasteli nie wycierał się.

Utrwalacze do pasteli:

• lakier caponowy (biały do paznokci) rozpuuszcza się w eterze i ten jest najlepszy do utrwalania pasteli,
• 3'/» mastyks rozpuszczony w spirytusie lub eterze,
• guma tragantowa, guma arabska (rzadki roztwór),
• utrwalacz kazeinowy (rozcieńczona kazeina).

Na naszym rynku są już do nabycia dobre fiksatywy np. produkcji firmy Talensa — pastel Fixatief i Rowneya — Pertix colourless fiksative spray — do utrwalania rysunków pastelowych, kredowych i węglowych.

06.06.2009. 12:25

Komentarze

Ten temat nie został jeszcze skomentowany