Obrazy olejne

TWORZYWA SZTUCZNE W MALARSTWIE

Po drugiej wojnie światowej nastąpił gwałtowny rozwój tworzyw sztucznych, na które jest olbrzymie zapotrzebowanie. Wypierają one często materiały tradycyjne, jak: papier, szkło, kamień, beton, stosuje się je również do uszlachetniania materiałów tradycyjnych nadając im nowe właściwości jak np. formowanie, zabarwianie. Poza tym są one odpowiednim materiałem do sporządzania spoiw dla wielu technik artystycznych. * Tworzywa sztuczne to żywice (polimery) z domieszką stabilizatorów, wypełniaczy, plastyfikatorów, zmiękczaczy, utwardzaczy i środków barwiących. Jest to wielka grupa związków wielkocząsteczkowych nazwana polimerami, polikondensatami, żywicami, masami plastycznymi. Reakcja polimeryzacji (łańcuchowa) polega na łączeniu się podstawowych cząsteczek — monomerów (najmniejsze ugrupowanie atomów) powstających pod wpływem działania światła, temperatury, ciśnienia lub katalizatorów. Małe cząsteezki polimeru wiążą się i w miarę wzrostu masa tworzywa ciekłego gęstnieje i przechodzi w stan stały. Istnieje szereg technologicznych sposobów reakcji polimeryzacji. Tworzywa sztuczne mogą spełniać różne zadania w technikach malar^ stwa — występują w różnych postaciach w formie zapraw (gruntów), spoiw, farb i werniksów. Spośród różnych odmian podstawowymi żywicami (polimerami) stosowanymi w malarstwie są:

• polioctan winylu,
• polimetakrylan metylu,
• polistyren,
• żywice akrylowe,
• żywice polisterowe,
• żywice fenolowe,
• żywice melaminowe
• żywice inne.

Wymienione wyżej tworzywa są termoplastyczne o budowie liniowej. Polimetakrylan metylu, polioctan winylu, polistyren mają właściwości topienia się w temperaturze od 150 do 250°C i rozpuszczania w rozpuszczalnikach. Dają się kształtować przez artystę przy użyciu kolby, płomienia czy dmuchów. Mogą one występować w postaci mlecznobiałej emulsji, najczęściej emulsji wodnej. Tworzywa o budowie przestrzennej termoutwardzalne i chemoutwardzalne są nierozpuszczalne.Rodzaj farb i charakter techniki malarskiej zależy głównie od spoiwa. Podstawową funkcją spoiwa jest łączenie barwideł i podłoża. Spoiwo powinny charakteryzować przejrzystość, bezbarwność, przyczepność (adhezja), elastyczność, rozpuszczalność, trwałość (okres czasu, kiedy tworzywo nadaje się do pracy — malowania) i wreszcie utwardzalność.

Spoiwa w bezpośrednim kontakcie z barwnikami działają na nie chemicznie i fizyczne. W wyniku tego oddziaływania barwnik może być utrwalony, zachowując swoją barwę, lub może być zmieniony. W oddziaływaniu fizycznym spoiw na barwniki zachodzą w barwie zmiany wynikające z różnic współczynników załamania światła. Jeśli współczynnik załamania światła spoiwa i barwnika jest zbliżony, barwa staje się przyciemniona, pogłębiona, jeśli wzrasta różnica między współczynnikami, barwa staje się jaśniejsza.

Barwniki zmieszane ze spoiwem (rozpuszczalne w spoiwie) tworzą masę jednorodną dającą przez rozpuszczenie czyste efekty barwne w świetle przechodzącym. Pigmenty (nierozpuszczalne w spoiwie) nie tworzą całkowicie jednorodnej masy, ulegając zatopieniu. Czyste laserunki uzyskuje się przeważnie przez mieszanie ze spoiwem barwników i pigmentów krystalicznych, które posiadają identyczny ze spoiwem współczynnik załamania światła. Omówimy tylko dwa spoiwa — polioctan winylu i polimetakrylan metylu (spoiwo akrylowe). Specjalnie zainteresowanych polimerami stosowanymi w malarstwie odsyłamy do książki: J. Bruzda, K. Dziedzic, Tworzywa sztuczne w plastyce, Wyd. Arkady, Warszawa 1974.

Polioctan winylu

Polioctan winylu jest polimerem o budowie liniowej (termoplastycznym), powstałym przez polimeryzację octanu winylu. Jest ciałem bezbarwnym i przeźroczystym o współczynniku załamania światła 1,46. Rozpuszczalny w alkoholach, estrach, węglowodorach aromatycznych. Lekko miękki już w temperaturze 40°C, w temperaturze 120°C płynie nieodwracalnie, a w temperaturze 150°C rozkłada się, czyli wytrzymałość jego maleje wraz ze wzrostem temperatury.

Polioctan winylu jako spoiwo malarskie daje czyste efekty kolorystyczne —: żywe, nasycone i głębokie przypominające efekt akwareli w stanie wilgotnym. Powodem tego jest niski współczynnik załamania światła zbliżony do współczynnika wody 1,33. Przyczepność cienkich powłok polioctanowych jest duża, wzrasta po zmieszaniu z wypełniaczami, np. pigmentami. Do barwienia polioctanu i do pracy malarskiej mogą być stosowane wszystkie barwniki i pigmenty. Polioctan winylu bywa również używany do impregnacji drewna nadając mu dużą odporność na działanie czynników zewnętrznych. Farby mogą posiadać spoiwa w postaci roztworu polioctanowego lub emulsji wodnej polioctanowej. Roztwór polioctanu można otrzymać przez polimeryzację w roztworze lub przez rozpuszczenie stałego polimeru perełkowego w alkoholu etylowym lub octanie butylu. Otrzymuje się wtedy gęstą, klarowną ciecz, rozcieńczoną tymże rozpuszczalnikiem. Wyschnięta masa polioctanowa wraz z wypełniaczem i pigmentami może służyć do kształtowania płaskorzeźby i rzeźby. Spoiwo polioctanowe z piaskiem kwarcowym, mączką kamienną, kredą, gipsem (jako wypełniacze) jest dobrą zaprawą w malarstwie ściennym wykazującym po wyschnięciu twardość i wytrzymałość.

Emulsja wodna polioctanu winylu powstaje w wyniku polimeryzacji w fazie rozpuszczonej. Drobne kropelki monomeru rozpuszczone są w środowiskach wodnych z inicjatorem przy udziale emulgatorów o charakterze mydeł. Otrzymana mleczna emulsja wodna jest zarazem spoiwem malarskim i klejem. Rozcieńczanie emulsji w połączeniu z pigmentami i barwnikami odbywa się za pomocą wody. Z emulsją wodną można mieszać różne wypełniacze. Spoiwa akrylowe. Podstawowym materiałem spoiw akrylowych jest polimetakrylan metylu — tworzywo termoplastyczne o budowie liniowej. Jest on ciałem stałym, szklistym, bezbarwnym i przeźroczystym o współczynniku załamania światła 1,49. Temperatura zeszklenia ok. 80—100°C, temperatura płynięcia ok. 170—180°C. Rozkłada się w temperaturze 230—300°C. Rozpuszczalny w węglowodorach, w bezwodniku kwasu octowego, benzenie, acetonie, toluenie (szkodliwy!). Ciecz,zestala się pod wpływem, światła, ciepła i katalizatorów.

Polimetakrylan metylu

Polimetakrylan metylu należy do tworzyw dających się kształtować w temperaturze plastycznego formowania 130—150°C, można wtedy otrzymywać również cienkie i twarde błony ze skłonnością. do pękania. W handlu występują tworzywa w formie arkuszy pod nazwą pleksiglas, metaplex. Po pewnym czasie zachodzą w tych materiałach objawy starzenia się. Posiadają dużą odporność na działanie czynników atmosferycznych, dzięki czemu spoiwa polimetakrylanu metylu nadają się do zewnętrznego malarstwa ściennego. , Można z tym spoiwem mieszać pigmenty stosowane do produkcji farb olejnych, jak również barwniki i pigmenty do tworzyw sztucznych. By-, wają spoiwa używane również jako środki wiążące w witrażownictwie. Polimetakrylan metylu jako spoiwo występuje w kilku odmianach — w postaci roztworu, perełki, płyty, bloki w stanie sproszkowanym, rozpuszczone w rozpuszczalnikach organicznych oraz w postaci emulsji wodnej — mleczka rozcieńczonego wodą.

06.06.2009. 01:34

Komentarze

Ten temat nie został jeszcze skomentowany